Stan zapalny pochwy – czym się objawia i jakie są jego przyczyny?

Stan zapalny pochwy to jedna z najczęstszych dolegliwości, z jakimi kobiety zgłaszają się do ginekologa. Może mieć różne przyczyny – od zaburzenia flory bakteryjnej, przez grzybicę i choroby przenoszone drogą płciową, po niedobór estrogenów. Z tego artykułu dowiesz się, jakie są rodzaje zapalenia pochwy, czym się objawiają i dlaczego tak ważne jest prawidłowe rozpoznanie przed leczeniem.

Co to jest stan zapalny pochwy?

Zapalenie pochwy to ogólne określenie stanu, w którym błona śluzowa pochwy jest podrażniona, zaczerwieniona lub obrzęknięta, a naturalna równowaga mikroorganizmów zostaje zaburzona. Zdrową pochwę chronią głównie pałeczki kwasu mlekowego, które utrzymują kwaśne pH i utrudniają namnażanie się drobnoustrojów chorobotwórczych. Gdy ta ochrona słabnie, łatwo o infekcję lub podrażnienie.

Często zapaleniu pochwy towarzyszy też zapalenie sromu – wtedy mówi się o zapaleniu sromu i pochwy. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć anatomię tej okolicy, przeczytaj, jaka jest budowa pochwy.

Jakie są objawy zapalenia pochwy?

Objawy mogą się różnić w zależności od przyczyny, ale najczęściej pojawiają się:

• zmiana ilości, koloru, konsystencji lub zapachu wydzieliny,
• świąd, pieczenie lub uczucie podrażnienia,
• zaczerwienienie i obrzęk okolicy sromu,
• ból lub pieczenie podczas stosunku,
• pieczenie przy oddawaniu moczu,
• czasem niewielkie plamienie.

Część infekcji, szczególnie bakteryjnych, przebiega jednak bez wyraźnych dolegliwości. Szczegółowo o tym, jak odróżnić prawidłową wydzielinę od niepokojącej, piszemy w artykule czym są upławy i kiedy występują.

Rodzaje zapalenia pochwy i ich przyczyny

Lekarze wyróżniają kilka głównych postaci stanu zapalnego pochwy. Każda ma inną przyczynę i wymaga innego leczenia.

Bakteryjne zapalenie pochwy (waginoza bakteryjna)

To jedna z najczęstszych przyczyn dolegliwości. Dochodzi w niej do spadku liczby pałeczek kwasu mlekowego i nadmiernego namnożenia innych bakterii, m.in. beztlenowych. Typowe są:

• szarobiała, rzadka, jednorodna wydzielina,
• nieprzyjemny, „rybi” zapach, często nasilający się po stosunku lub w czasie miesiączki,
• zwykle niewielki świąd lub jego brak.

Sprzyjają jej m.in. częste irygacje (płukanie wnętrza pochwy), zmiana partnera, palenie papierosów i stosowanie perfumowanych środków higienicznych. Waginozę leczy się antybiotykami lub chemioterapeutykami przepisanymi przez lekarza.

Grzybicze zapalenie pochwy (kandydoza)

Wywołują je najczęściej drożdżaki z rodzaju Candida, które w niewielkiej ilości mogą bytować w pochwie zdrowej kobiety. Do infekcji dochodzi, gdy warunki sprzyjają ich namnażaniu. Objawy to:

• silny świąd i pieczenie sromu i pochwy,
• gęsta, biała, grudkowata wydzielina przypominająca twarożek, zwykle bez wyraźnego zapachu,
• zaczerwienienie i obrzęk sromu.

Czynniki ryzyka to m.in. antybiotykoterapia, ciąża, źle kontrolowana cukrzyca, osłabiona odporność oraz noszenie obcisłej, nieprzewiewnej bielizny.

Rzęsistkowica

To choroba przenoszona drogą płciową, wywoływana przez pierwotniaka – rzęsistka pochwowego. Może dawać:

• obfitą, pienistą wydzielinę o żółtozielonym zabarwieniu,
• nieprzyjemny zapach,
• świąd, pieczenie i ból podczas współżycia,
• dolegliwości przy oddawaniu moczu.

Rzęsistkowica bywa też bezobjawowa. Wymaga leczenia na receptę obojga partnerów, a do czasu zakończenia terapii należy powstrzymać się od współżycia.

Zanikowe zapalenie pochwy

Pojawia się przy niedoborze estrogenów – najczęściej po menopauzie, ale także w czasie karmienia piersią lub po leczeniu onkologicznym. Śluzówka pochwy staje się cieńsza, sucha i bardziej podatna na podrażnienia. Typowe są suchość, pieczenie, ból przy współżyciu i skłonność do drobnych krwawień. Lekarz może zaproponować miejscowe preparaty nawilżające lub dopochwowe leczenie estrogenami. Więcej o tym okresie życia przeczytasz w artykule jak radzić sobie z objawami menopauzy.

Inne przyczyny

Stan zapalny mogą wywołać także inne infekcje przenoszone drogą płciową (np. chlamydia czy rzeżączka, które częściej dotyczą szyjki macicy), ciało obce pozostawione w pochwie (np. zapomniany tampon) oraz podrażnienie lub uczulenie na środki chemiczne – płyny do higieny intymnej, prezerwatywy, środki plemnikobójcze czy detergenty. Jeśli głównym objawem jest uporczywy świąd, a infekcję wykluczono, przeczytaj, dlaczego pojawia się swędzenie pochwy.

Porównanie najczęstszych rodzajów zapalenia pochwy

Tabela ma charakter orientacyjny – objawy często się nakładają, a jedna kobieta może mieć jednocześnie więcej niż jedną infekcję.

Jak lekarz rozpoznaje przyczynę zapalenia?

Samodzielne odgadywanie przyczyny często prowadzi do nieskutecznego leczenia. Ginekolog przeprowadzi wywiad i badanie we wziernikach, a w razie potrzeby oceni pH wydzieliny, obejrzy ją pod mikroskopem lub pobierze wymaz do badania mikrobiologicznego. Przy podejrzeniu chorób przenoszonych drogą płciową zleca się odpowiednie testy.

Kiedy zgłosić się do ginekologa?

Umów wizytę, jeśli:

• objawy pojawiły się u Ciebie po raz pierwszy,
• jesteś w ciąży,
• dolegliwości nawracają lub nie ustępują mimo leczenia,
• wydzielina ma nieprzyjemny zapach lub żółtozielony kolor,
• mogło dojść do zakażenia przenoszonego drogą płciową.

Pilnie skontaktuj się z lekarzem, gdy objawom towarzyszy gorączka, ból podbrzusza lub nietypowe krwawienie – mogą świadczyć o szerzeniu się zakażenia na narządy miednicy.

Nawracające zapalenie pochwy – co może być przyczyną?

U części kobiet infekcje wracają kilka razy w roku. Przyczyną bywa niepełne leczenie, ponowne zakażenie od partnera (w przypadku chorób przenoszonych drogą płciową), źle kontrolowana cukrzyca, częste antybiotykoterapie albo zmiany hormonalne. Czasem okazuje się też, że objawy przypisywane grzybicy mają zupełnie inne podłoże, np. alergiczne lub dermatologiczne.

Przy nawrotach lekarz zwykle zleca wymaz z posiewem, aby dokładnie określić drobnoustrój i dobrać skuteczny lek. Może też zaproponować dłuższe leczenie podtrzymujące. Nie sięgaj po kolejne preparaty na własną rękę – każde nieskuteczne leczenie opóźnia właściwe rozpoznanie.

Jak zmniejszyć ryzyko zapalenia pochwy?

• Myj okolice intymne wodą lub łagodnym preparatem bez zapachu, tylko z zewnątrz.
• Unikaj irygacji, perfumowanych wkładek i dezodorantów intymnych.
• Wybieraj przewiewną, bawełnianą bieliznę i nie przebywaj długo w mokrym stroju kąpielowym.
• Stosuj prezerwatywy przy nowym partnerze.
• Jeśli chorujesz na cukrzycę, dbaj o jej dobre wyrównanie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy stan zapalny pochwy przejdzie sam?

Łagodne podrażnienie może ustąpić po odstawieniu czynnika drażniącego, ale większość infekcji wymaga leczenia. Nieleczona waginoza czy rzęsistkowica mogą prowadzić do powikłań, dlatego warto skonsultować objawy z lekarzem.

Czy partner też musi się leczyć?

Przy rzęsistkowicy i innych chorobach przenoszonych drogą płciową – tak. W przypadku waginozy bakteryjnej i kandydozy leczenie partnera zwykle nie jest rutynowo zalecane, chyba że ma on objawy.

Czy zapalenie pochwy jest groźne w ciąży?

Niektóre infekcje, np. waginoza bakteryjna, mogą zwiększać ryzyko powikłań ciąży. Każdą zmianę wydzieliny w ciąży zgłoś lekarzowi prowadzącemu i nie lecz się na własną rękę.