Zaparcia w ciąży – jak możesz sobie z nimi radzić?

Zaparcia w ciąży to jedna z najczęstszych dolegliwości przyszłych mam – mogą pojawić się już w pierwszym trymestrze i wracać aż do porodu. Zwykle nie są groźne, ale potrafią mocno uprzykrzyć codzienność. Podpowiadamy, skąd się biorą, jak im zapobiegać i jakie metody leczenia są bezpieczne dla Ciebie i dziecka.

Dlaczego w ciąży pojawiają się zaparcia?

Zaparcia to sytuacja, w której wypróżniasz się rzadziej niż zwykle, stolec jest twardy, a jego oddanie wymaga wysiłku lub daje uczucie niepełnego wypróżnienia. W ciąży nakłada się na to kilka czynników jednocześnie.

• Progesteron – hormon, który podtrzymuje ciążę, rozluźnia mięśnie gładkie. Działa nie tylko na macicę, ale też na jelita, przez co ich praca zwalnia, a treść pokarmowa przesuwa się wolniej.
• Większe wchłanianie wody – gdy pokarm dłużej pozostaje w jelicie grubym, organizm odciąga z niego więcej wody, a stolec twardnieje.
• Rosnąca macica – w drugiej połowie ciąży uciska jelita i utrudnia ich pracę.
• Suplementacja żelaza – preparaty żelaza, często zalecane przy niskiej hemoglobinie, mogą nasilać zaparcia. Więcej o tym, kiedy są potrzebne, przeczytasz w tekście hemoglobina w ciąży – co warto wiedzieć.
• Mniej ruchu – zmęczenie, senność czy zalecenia oszczędzającego trybu życia sprawiają, że ruszasz się mniej, a to również spowalnia jelita.
• Zmiany w diecie – mdłości w pierwszym trymestrze często ograniczają apetyt na warzywa i zwiększają ochotę na produkty mało sycące, ubogie w błonnik.

Kiedy zaczynają się zaparcia w ciąży?

U wielu kobiet pierwsze problemy z wypróżnianiem pojawiają się już w pierwszych tygodniach ciąży, gdy rośnie stężenie progesteronu. Często nasilają się ponownie w trzecim trymestrze, kiedy macica zajmuje coraz więcej miejsca w jamie brzusznej. Nie ma jednak reguły – część kobiet nie ma z tym kłopotu wcale, a inne zmagają się z nim przez całą ciążę. Więcej o zmianach, które zachodzą w organizmie przyszłej mamy, znajdziesz w artykule ciało kobiety w trakcie ciąży.

Jak sobie radzić z zaparciami w ciąży – domowe sposoby

Podstawą jest zmiana nawyków. Te metody są bezpieczne, a w wielu przypadkach wystarczają, by jelita wróciły do regularnej pracy.

Więcej błonnika w diecie

Błonnik zwiększa objętość stolca i sprawia, że jest bardziej miękki. Jego dobre źródła to:

• warzywa – surowe i gotowane, najlepiej w każdym posiłku,
• owoce, zwłaszcza śliwki (również suszone), kiwi, gruszki i jabłka ze skórką,
• pieczywo pełnoziarniste, kasze, płatki owsiane, brązowy ryż,
• nasiona roślin strączkowych, jeśli dobrze je tolerujesz,
• siemię lniane, które możesz dodawać do jogurtu lub owsianki.

Zwiększaj ilość błonnika stopniowo. Nagła zmiana diety może wywołać wzdęcia i gazy, które w ciąży i tak bywają dokuczliwe.

Odpowiednie nawodnienie

Błonnik działa tylko wtedy, gdy pijesz wystarczająco dużo płynów. Najlepsza jest woda, możesz też sięgać po herbaty owocowe czy kompot bez dodatku cukru. Pij regularnie przez cały dzień, a nie dużą ilość naraz. Niektórym kobietom pomaga szklanka ciepłej wody wypita rano na czczo.

Codzienny ruch

Aktywność fizyczna pobudza perystaltykę jelit. Wystarczy codzienny spacer, pływanie, joga dla kobiet w ciąży czy ćwiczenia w szkole rodzenia. Jeśli nie masz przeciwwskazań, ruch przyniesie Ci też wiele innych korzyści – przeczytaj więcej o tym, jak bezpiecznie uprawiać sport w trakcie ciąży.

Regularne pory i dobra pozycja

• Nie odkładaj wizyty w toalecie, gdy czujesz potrzebę wypróżnienia.
• Spróbuj wyrobić stałą porę, np. po śniadaniu, kiedy jelita naturalnie pracują intensywniej.
• Postaw stopy na niskim podnóżku – lekko uniesione kolana ułatwiają wypróżnienie.
• Nie spiesz się i unikaj silnego parcia, które sprzyja hemoroidom.

Probiotyki i fermentowane produkty

Jogurt naturalny, kefir czy kiszonki mogą wspierać pracę jelit. Jeśli myślisz o probiotyku w kapsułkach, zapytaj lekarza lub farmaceutę o preparat odpowiedni w ciąży.

Leki na zaparcia w ciąży – co jest bezpieczne?

Jeśli zmiana diety i stylu życia nie pomaga, porozmawiaj z lekarzem prowadzącym ciążę. Nie sięgaj samodzielnie po środki przeczyszczające – część z nich nie jest zalecana u kobiet w ciąży.

Lekarz najczęściej proponuje preparaty o łagodnym działaniu, które nie wchłaniają się w istotnym stopniu z przewodu pokarmowego, np. laktulozę lub makrogole, albo środki zwiększające objętość stolca, takie jak babka płesznik. W razie potrzeby doraźnie stosuje się czopki glicerynowe. Dawkę i czas leczenia zawsze dobiera lekarz.

Unikaj natomiast na własną rękę:

• silnych środków drażniących jelita i ziołowych mieszanek przeczyszczających, np. z senesem czy kruszyną,
• oleju parafinowego, który może utrudniać wchłanianie witamin,
• lewatyw bez zalecenia lekarza.

Jeśli przyjmujesz żelazo i masz po nim uporczywe zaparcia, nie odstawiaj go sama. Powiedz o tym lekarzowi – czasem wystarczy zmiana preparatu lub sposobu jego przyjmowania.

Czy zaparcia w ciąży są groźne?

Same w sobie zaparcia nie szkodzą dziecku. Mogą jednak prowadzić do nieprzyjemnych powikłań u Ciebie, takich jak hemoroidy, szczeliny odbytu, bóle brzucha czy uczucie ciągłego przepełnienia. Silne parcie podczas wypróżnienia nie wywołuje porodu, ale warto go unikać ze względu na naczynia odbytu i mięśnie dna miednicy.

Kiedy z zaparciami iść do lekarza?

Skontaktuj się z lekarzem prowadzącym, jeśli:

• nie wypróżniasz się od kilku dni mimo zmiany diety,
• zaparcia przeplatają się z biegunkami,
• zauważasz krew w stolcu lub na papierze toaletowym,
• pojawił się bolesny guzek przy odbycie.

Pilnej pomocy wymaga silny lub narastający ból brzucha, ból z gorączką lub wymiotami, brak oddawania gazów, a także regularne, bolesne skurcze brzucha, krwawienie z dróg rodnych lub sączenie płynu. Takie objawy mogą nie mieć nic wspólnego z jelitami – w tej sytuacji zgłoś się do szpitala.

Zaparcia to tylko jedna z wielu kwestii, o które warto zadbać w ciąży. Ogólne wskazówki dotyczące diety, badań i samopoczucia znajdziesz w poradniku ciąża – jak dbać o siebie i dziecko przez dziewięć miesięcy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy zaparcia mogą być objawem ciąży?

Tak, u części kobiet zaparcia pojawiają się już w pierwszych tygodniach ciąży z powodu wzrostu progesteronu. To jednak objaw mało specyficzny, więc ciążę potwierdzi dopiero test lub badanie lekarskie.

Czy suszone śliwki są dobre na zaparcia w ciąży?

Tak, suszone śliwki zawierają dużo błonnika i naturalnie wspierają pracę jelit. Pamiętaj, by popijać je wodą i jeść w rozsądnych ilościach, bo są dość kaloryczne.

Czy w ciąży można stosować czopki glicerynowe?

Czopki glicerynowe są uważane za bezpieczne do doraźnego stosowania w ciąży. Jeśli potrzebujesz ich często, porozmawiaj z lekarzem o przyczynie zaparć i innych metodach leczenia.

Czy parcie przy zaparciu może zaszkodzić dziecku?

Parcie podczas wypróżnienia nie szkodzi dziecku, ale sprzyja hemoroidom i szczelinom odbytu. Jeśli jednak w trakcie lub po wypróżnieniu pojawią się regularne skurcze lub krwawienie, skontaktuj się z lekarzem.