Ból podbrzusza u kobiet – przyczyny z prawej i lewej strony

Ból podbrzusza u kobiet to jedna z najczęstszych dolegliwości, z którymi kobiety zgłaszają się do lekarza. Może wynikać z miesiączki czy owulacji, ale też z chorób jajników, jajowodów, jelit lub pęcherza – a czasem z sytuacji wymagających natychmiastowej pomocy, jak ciąża pozamaciczna czy zapalenie wyrostka. Podpowiadamy, co może oznaczać ból po prawej i po lewej stronie, ból związany z okresem i ból w ciąży, a także kiedy dzwonić pod 112.
Kiedy pilnie do lekarza? Czerwone flagi
Zacznijmy od najważniejszego. Zadzwoń pod numer 112 lub jedź na SOR (nie prowadź samodzielnie samochodu), jeśli ból podbrzusza:
- pojawił się nagle i jest bardzo silny albo szybko narasta,
- nasila się przy ruchu, kaszlu lub dotyku brzucha, a brzuch jest twardy,
- towarzyszą mu omdlenie, silne zawroty głowy, bladość, zimny pot, przyspieszone bicie serca,
- występuje z wysoką gorączką i dreszczami albo z uporczywymi wymiotami,
- łączy się z obfitym krwawieniem z dróg rodnych,
- pojawia się razem z bólem w okolicy barku – może to świadczyć o krwawieniu do jamy brzusznej,
- występuje w ciąży lub gdy możesz być w ciąży (spóźnia się okres), nawet jeśli test był ujemny lub jeszcze go nie robiłaś.
Pilnie, tego samego lub następnego dnia, skontaktuj się z lekarzem – w godzinach nocnych i w święta z nocną i świąteczną opieką zdrowotną – gdy ból utrzymuje się mimo leków przeciwbólowych, a do tego masz pieczenie przy oddawaniu moczu, krew w moczu lub stolcu, nietypowe upławy albo stan podgorączkowy.
Skąd może pochodzić ból podbrzusza?
W dolnej części brzucha leżą blisko siebie macica, jajniki i jajowody, pęcherz moczowy, moczowody oraz końcowe odcinki jelit. Dlatego ból podbrzusza u kobiet ma bardzo wiele możliwych przyczyn. Najczęściej to:
- przyczyny ginekologiczne – ból miesiączkowy, ból owulacyjny, torbiele jajników, endometrioza, mięśniaki macicy, zapalenie narządów miednicy mniejszej, ciąża pozamaciczna,
- przyczyny jelitowe – zaparcia, wzdęcia, zespół jelita drażliwego, zapalenie wyrostka robaczkowego, rzadziej zapalenie uchyłków jelita,
- przyczyny ze strony układu moczowego – zapalenie pęcherza, kamica nerkowa,
- przyczyny mięśniowo-szkieletowe – np. przeciążenie mięśni brzucha lub dna miednicy.
Nie próbuj stawiać sobie diagnozy na podstawie samego położenia bólu. Lokalizacja jest tylko wskazówką – dopiero badanie pozwala ustalić przyczynę.
Ból podbrzusza a okres
Jeśli ból pojawia się regularnie w tym samym momencie cyklu, najczęściej ma związek z hormonami:
- przed miesiączką i w jej pierwszych dniach – skurcze macicy wywołane przez prostaglandyny. Co pomaga i kiedy ból jest za silny, opisujemy w artykule o tym, co pomaga na bolesne miesiączki. Jednostronny ból przed okresem omawiamy w tekście co oznacza ból jajnika przed okresem,
- w połowie cyklu – ból owulacyjny, krótkie kłucie lub ciągnięcie po jednej stronie, trwające zwykle od kilku minut do kilku godzin, czasem do 1–2 dni,
- coraz silniejszy z każdym cyklem, także poza miesiączką i podczas stosunku – może wskazywać na endometriozę. Więcej przeczytasz w artykule czym jest endometrioza i jak się ją leczy.
Ból podbrzusza po prawej stronie
Po prawej stronie leżą prawy jajnik i jajowód, wyrostek robaczkowy, kątnica oraz prawy moczowód. Możliwe przyczyny bólu to m.in.:
- zapalenie wyrostka robaczkowego – ból często zaczyna się wokół pępka i po kilku godzinach przesuwa się w prawy dół brzucha, nasila się przy chodzeniu i kaszlu; mogą mu towarzyszyć nudności, brak apetytu i gorączka. To stan wymagający pilnej oceny chirurgicznej,
- torbiel jajnika, jej pęknięcie lub krwawienie do torbieli,
- skręt przydatków – nagły, bardzo silny ból z nudnościami i wymiotami; wymaga natychmiastowej pomocy,
- ciąża pozamaciczna po tej stronie,
- kamica nerkowa – kolkowy ból promieniujący z okolicy lędźwiowej do pachwiny.
Ból podbrzusza po lewej stronie
Po lewej stronie znajdują się lewy jajnik i jajowód oraz esica, czyli końcowy odcinek jelita grubego. Częste przyczyny to:
- zaparcia i gazy – ból kurczowy, o zmiennym nasileniu, często słabnący po wypróżnieniu,
- zespół jelita drażliwego – nawracający ból z biegunkami lub zaparciami,
- zapalenie uchyłków jelita – częstsze u starszych osób, zwykle z gorączką,
- torbiel lub skręt lewego jajnika,
- ciąża pozamaciczna po lewej stronie.
O tym, jak rozpoznaje się torbiele i kiedy wymagają leczenia, przeczytasz w artykule torbiel jajnika – jak ją wykryć i co robić.
Kłucie w podbrzuszu – co może oznaczać?
Krótkotrwałe kłucie w podbrzuszu najczęściej wiąże się z owulacją, gazami w jelitach lub napięciem mięśni. Jeśli pojawia się sporadycznie, szybko mija i nie towarzyszą mu inne objawy, zwykle nie jest groźne. Kłucie powtarzające się zawsze w tym samym miejscu, nasilające się albo występujące podczas stosunku warto sprawdzić u ginekologa. Ból w trakcie lub po współżyciu omawiamy w tekście czy ból jajników po stosunku jest groźny.
Ból podbrzusza w ciąży
We wczesnej ciąży łagodne pobolewanie i uczucie rozciągania w podbrzuszu są częste – macica rośnie, a więzadła się napinają. Ból w ciąży zawsze jednak warto skonsultować z lekarzem prowadzącym, a silny ból, ból jednostronny lub ból z krwawieniem wymaga pilnej pomocy.
Szczególnie ważne jest wykluczenie ciąży pozamacicznej, w której zarodek zagnieżdża się poza macicą, najczęściej w jajowodzie. Objawy zwykle pojawiają się między 4. a 12. tygodniem ciąży: spóźniona miesiączka, ból po jednej stronie podbrzusza, plamienie lub brunatna wydzielina, czasem ból barku. Pęknięcie jajowodu to stan zagrożenia życia – objawia się nagłym, bardzo silnym bólem, zawrotami głowy, bladością i omdleniem. Więcej o tym, dlaczego do tego dochodzi, przeczytasz w artykule czym są jajowody i jakie dolegliwości są z nimi związane.
W późniejszej ciąży regularne, bolesne skurcze, sączenie się płynu z pochwy, krwawienie lub osłabienie ruchów dziecka to sygnał, by od razu zgłosić się do szpitala z oddziałem położniczym.
Przewlekły ból podbrzusza
O przewlekłym bólu miednicy mówi się, gdy dolegliwości utrzymują się co najmniej pół roku. Najczęstsze przyczyny to endometrioza, adenomioza, zrosty po operacjach lub stanach zapalnych, zespół jelita drażliwego, przewlekłe dolegliwości pęcherza oraz napięcie mięśni dna miednicy. Leczenie zależy od przyczyny i często wymaga współpracy kilku specjalistów – ginekologa, gastroenterologa, urologa i fizjoterapeuty uroginekologicznego.
Jak lekarz szuka przyczyny bólu?
Lekarz zapyta, kiedy ból się zaczął, gdzie jest najsilniejszy, czy promieniuje, jaki ma związek z cyklem, jedzeniem, oddawaniem moczu i stolca oraz współżyciem. Zbada brzuch i zwykle wykona badanie ginekologiczne. Najczęściej zleca:
- test ciążowy (z moczu lub z krwi) – u każdej kobiety, która może być w ciąży,
- USG przezpochwowe i USG jamy brzusznej,
- badanie ogólne moczu, morfologię krwi, CRP,
- w razie potrzeby wymazy w kierunku infekcji przenoszonych drogą płciową.
Zanim trafisz do lekarza, zanotuj, jak wygląda Twój ból i kiedy była ostatnia miesiączka – to bardzo ułatwia diagnozę.
Najczęściej zadawane pytania
Czy ból podbrzusza może oznaczać ciążę?
Łagodne pobolewanie zdarza się zarówno przed miesiączką, jak i we wczesnej ciąży, więc sam ból niczego nie przesądza. Jeśli okres się spóźnia, zrób test ciążowy, a przy silnym lub jednostronnym bólu od razu skontaktuj się z lekarzem.
Jak odróżnić ból jajnika od bólu jelit?
Ból jelitowy często zmienia miejsce, wiąże się ze wzdęciami i często słabnie po wypróżnieniu. Ból ginekologiczny częściej ma związek z cyklem lub współżyciem, ale pewność daje dopiero badanie i USG.
Czy przy bólu podbrzusza można wziąć lek przeciwbólowy?
Przy łagodnym, znanym Ci bólu, np. miesiączkowym, możesz przyjąć lek bez recepty zgodnie z ulotką. Przy nagłym, bardzo silnym bólu nie czekaj na działanie leku, tylko wezwij pomoc.
Czy ból podbrzusza z gorączką jest groźny?
Tak, połączenie bólu podbrzusza z gorączką może świadczyć o zapaleniu wyrostka, zapaleniu narządów miednicy lub infekcji nerek. Wymaga pilnej oceny lekarskiej tego samego dnia.
Źródła
- NHS: Pelvic pain
- NHS: Ectopic pregnancy
- NHS: Period pain


