Ciąża – jak dbać o siebie i dziecko przez dziewięć miesięcy?

Ciąża to jeden z najpiękniejszych, ale też najbardziej wymagających okresów w życiu kobiety. Jeśli zastanawiasz się, jak dbać o siebie w ciąży, by przejść przez te miesiące spokojnie i bezpiecznie, w tym poradniku znajdziesz najważniejsze wskazówki – od pierwszej wizyty u lekarza, przez codzienne nawyki, po objawy, z którymi nie wolno zwlekać.

Posiadanie dziecka nie jest obowiązkiem żadnej kobiety, ale wiele z nas świadomie się na nie decyduje. Czasem do poczęcia dochodzi szybko, a czasem droga do pozytywnego testu ciążowego jest długa i trudna. Gdy lekarz potwierdzi ciążę, radość często miesza się z niepokojem. Nagle dociera do nas, jak duża odpowiedzialność nas czeka i ile zmian przyniosą najbliższe miesiące. To zupełnie naturalne uczucia.

Pierwsze tygodnie ciąży – od czego zacząć?

Po pozytywnym teście ciążowym warto jak najszybciej umówić się do ginekologa. Pierwsza wizyta najlepiej, by odbyła się do 10. tygodnia ciąży. Lekarz potwierdzi ciążę, oceni jej lokalizację, ustali przewidywany termin porodu i zleci podstawowe badania.

Na początku ciąży warto zadbać o kilka spraw:

• porozmawiać z lekarzem o suplementacji – szczególnie o kwasie foliowym, który zaleca się już w okresie starań o dziecko;
• poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach, także tych dostępnych bez recepty;
• opowiedzieć o chorobach przewlekłych, przebytych ciążach i zabiegach;
• całkowicie zrezygnować z alkoholu i papierosów – nie ma bezpiecznej dawki alkoholu w ciąży.

Jeśli palisz, to dobry moment, by z tym skończyć. Więcej o skutkach nikotyny przeczytasz w artykule czy palenie w ciąży szkodzi dziecku. Podobnie jest z innymi używkami – warto poznać fakty na temat tego, jak marihuana w ciąży wpływa na dziecko.

Jak dbać o siebie w ciąży na co dzień?

Wiele zależy od Ciebie. To Ty najlepiej wiesz, co Cię uspokaja i czego potrzebujesz, by czuć się dobrze. W tym czasie nie są Ci potrzebne dodatkowe nerwy, kłótnie ani zamartwianie się na zapas.

Odpoczynek i sen

Zmęczenie i senność to bardzo częste objawy, zwłaszcza w pierwszym trymestrze. Nie walcz z nimi na siłę – jeśli możesz, zdrzemnij się w ciągu dnia i kładź się wcześniej spać. Organizm wykonuje teraz ogromną pracę.

Zdrowa dieta

Postaw na regularne, urozmaicone posiłki: warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty, chude białko i zdrowe tłuszcze. Nie musisz „jeść za dwoje” – liczy się jakość, a nie ilość. Unikaj surowego mięsa, surowych jaj, niepasteryzowanego mleka i serów z niego, a warzywa i owoce dokładnie myj. Ogranicz też kofeinę.

Ruch dopasowany do możliwości

Jeśli lekarz nie widzi przeciwwskazań, staraj się pozostać aktywna. Spacery, pływanie, joga czy pilates dla kobiet w ciąży dobrze wpływają na samopoczucie, kondycję i krążenie. Unikaj sportów z ryzykiem upadku lub urazu brzucha.

Samopoczucie psychiczne

Wahania nastroju są w ciąży normalne, ale jeśli przez dłuższy czas czujesz smutek, lęk lub przytłoczenie, powiedz o tym lekarzowi lub położnej. Wsparcie psychologiczne to również element dbania o zdrowie.

Dolegliwości ciążowe – czego się spodziewać?

Ciąża wiąże się ze zmianami, które nie zawsze są przyjemne. Najczęściej pojawiają się:

• nudności i wymioty, zwłaszcza w pierwszych tygodniach;
• senność i zmęczenie;
• tkliwość piersi;
• zgaga, zaparcia i częstsze oddawanie moczu;
• bóle pleców i obrzęki nóg w późniejszych miesiącach;
• zmiany skóry, np. przebarwienia czy rozstępy.

Większość z nich mija lub łagodnieje z czasem. Jeśli jednak wymioty są tak silne, że nie możesz utrzymać płynów, koniecznie skontaktuj się z lekarzem. Zastanawiasz się, czy w tym czasie możesz korzystać z zabiegów upiększających? Przeczytaj, jakie zabiegi medycyny estetycznej w ciąży są dozwolone.

Wizyty u ginekologa w czasie ciąży

Kobiet w ciąży zwykle nie trzeba namawiać do wizyt u lekarza – same mają mnóstwo pytań i wątpliwości. Regularne kontrole pozwalają ocenić rozwój dziecka i Twój stan zdrowia oraz w porę wychwycić ewentualne problemy.

Ciąża o prawidłowym przebiegu wymaga zazwyczaj wizyt mniej więcej co 4 tygodnie, a pod koniec ciąży – częściej. W trakcie ciąży wykonuje się m.in.:

• badania krwi i moczu, w tym oznaczenie grupy krwi;
• badania w kierunku wybranych chorób zakaźnych;
• pomiar stężenia glukozy, a w drugim trymestrze test obciążenia glukozą;
• badania USG w określonych tygodniach ciąży;
• regularne pomiary ciśnienia tętniczego i masy ciała.

Częstsze wizyty mogą być potrzebne, gdy ciąża jest zagrożona lub masz choroby przewlekłe. Przykładem są choroby tarczycy – w ciąży trzeba regularnie kontrolować stężenie hormonów i w razie potrzeby modyfikować leczenie, ponieważ nieleczone zaburzenia mogą zwiększać ryzyko powikłań. Podobnie jest w przypadku cukrzycy czy nadciśnienia. Dlatego tak ważny jest stały kontakt z lekarzem prowadzącym.

Niepokojące objawy w ciąży – kiedy pilnie do lekarza?

Jeśli w jakimkolwiek momencie poczujesz, że coś jest nie w porządku, nie zwlekaj. Natychmiast skontaktuj się z lekarzem lub zgłoś się do szpitala, gdy wystąpią:

• krwawienie lub plamienie z dróg rodnych;
• silny ból brzucha lub regularne skurcze przed terminem;
• sączenie się lub odpłynięcie płynu z pochwy;
• silny ból głowy, zaburzenia widzenia lub nagłe obrzęki twarzy i dłoni;
• gorączka;
• wyraźne osłabienie lub brak ruchów dziecka w drugiej połowie ciąży.

Wsparcie bliskich jest bardzo ważne

Wiele zależy od tego, jakie masz wsparcie. Jeśli otaczają Cię osoby, które odciążą Cię w codziennych obowiązkach i wesprą emocjonalnie, będzie Ci łatwiej. Nie bój się prosić o pomoc – partnera, rodziny czy przyjaciół. Warto też rozważyć szkołę rodzenia, która pomaga przygotować się do porodu i pierwszych tygodni z dzieckiem.

Złe samopoczucie, zmiany w wyglądzie i zmęczenie mają swój cel – już wkrótce przywitasz na świecie swoje dziecko. A w radzeniu sobie z trudnościami chętnie pomoże Ci lekarz prowadzący i położna.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy iść do ginekologa po pozytywnym teście ciążowym?

Najlepiej umówić się na wizytę jak najszybciej, tak by pierwsze badanie odbyło się do 10. tygodnia ciąży. Jeśli pojawi się krwawienie lub silny ból brzucha, zgłoś się do lekarza od razu.

Czy w ciąży można ćwiczyć?

Tak, jeśli lekarz nie widzi przeciwwskazań. Umiarkowana aktywność, np. spacery, pływanie czy joga dla kobiet w ciąży, zwykle korzystnie wpływa na samopoczucie i kondycję.

Jak często chodzi się do lekarza w ciąży?

Przy prawidłowym przebiegu ciąży wizyty odbywają się zwykle mniej więcej co 4 tygodnie, a w ostatnich tygodniach częściej. Ciąża zagrożona lub choroby przewlekłe mogą wymagać częstszych kontroli.

Czy mogę przyjmować leki w ciąży?

Każdy lek, suplement czy preparat ziołowy skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą. Nie odstawiaj też samodzielnie leków przyjmowanych na stałe – o zmianach w leczeniu zawsze decyduje lekarz.