Higiena osobista w okresie dojrzewania dziewcząt – poradnik

Higiena osobista w okresie dojrzewania dziewcząt nabiera nowego znaczenia, bo ciało zmienia się szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. Pojawia się intensywniejszy pot, pierwsza miesiączka, wydzielina z pochwy i często trądzik. Podpowiadamy, jak prosto i bezpiecznie dbać o siebie na co dzień – bez zbędnych kosmetyków i stresu.

Co zmienia się w ciele dziewczyny w okresie dojrzewania?

Dojrzewanie zaczyna się u dziewcząt zwykle między 8. a 13. rokiem życia, a każda dziewczyna przechodzi je we własnym tempie. W tym czasie:

• rosną piersi, a na ciele pojawiają się włosy łonowe i pod pachami,
• zaczynają intensywniej pracować gruczoły potowe i łojowe,
• pojawia się naturalna wydzielina z pochwy,
• występuje pierwsza miesiączka, zwykle kilka lat po rozpoczęciu rozwoju piersi.

Wszystkie te zmiany są całkowicie naturalne. Dobre nawyki higieniczne pomagają czuć się komfortowo i pewnie, a także chronią przed podrażnieniami i infekcjami.

Jakie są zasady higieny osobistej w okresie dojrzewania?

Higiena miejsc intymnych

Okolice intymne potrzebują delikatnej, ale regularnej pielęgnacji. Jeśli chcesz lepiej poznać budowę tej części ciała, przeczytaj artykuł co to srom i jak jest zbudowany.

• Myj okolice intymne raz dziennie (w czasie miesiączki lub po wysiłku można częściej) letnią wodą lub łagodnym płynem do higieny intymnej dla dziewcząt, bez zapachu.
• Myj tylko zewnętrzne części – srom. Pochwa oczyszcza się sama, dlatego nie wolno wykonywać irygacji ani wprowadzać do niej żadnych środków myjących.
• Kierunek ruchów zawsze od przodu do tyłu – zarówno podczas mycia, jak i podcierania się po skorzystaniu z toalety. Dzięki temu bakterie z okolicy odbytu nie przedostają się do pochwy i cewki moczowej.
• Do osuszania używaj osobnego, czystego ręcznika i osuszaj skórę delikatnie, bez pocierania.
• Zmieniaj bieliznę codziennie. Najlepiej sprawdza się przewiewna, bawełniana bielizna.
• Unikaj zbyt obcisłych spodni i długiego przebywania w mokrym stroju kąpielowym.

Wydzielina z pochwy – co jest normalne?

Na rok lub dwa przed pierwszą miesiączką zwykle pojawia się przezroczysta lub biaława wydzielina. Jej ilość i konsystencja zmieniają się w trakcie cyklu – to normalne i świadczy o prawidłowym działaniu hormonów. Wkładki higieniczne nie są potrzebne na co dzień; jeśli ich używasz, wybieraj te bez zapachu i zmieniaj je często.

Niepokój powinna budzić wydzielina o nieprzyjemnym zapachu, zielonkawa, żółta lub serowata, a także świąd, pieczenie czy zaczerwienienie. W takiej sytuacji nie lecz się samodzielnie – porozmawiaj z rodzicem i lekarzem, który ustali przyczynę i dobierze odpowiednie leczenie.

Higiena w czasie miesiączki

Pierwsza miesiączka to ważny moment. Warto wcześniej przygotować się na nią i nosić w plecaku zapasową podpaskę oraz bieliznę.

• Podpaski – najprostsze na początek. Zmieniaj je co kilka godzin, zwykle co 4–6 godzin, a przy obfitym krwawieniu częściej.
• Tampony – mogą być stosowane także przez nastolatki. Wybieraj najmniejszą chłonność wystarczającą do Twojego krwawienia i zmieniaj je zgodnie z ulotką, nie rzadziej niż co 8 godzin. Zbyt długie noszenie tamponu zwiększa ryzyko rzadkiego, ale groźnego zespołu wstrząsu toksycznego.
• Kubeczki menstruacyjne i majtki menstruacyjne – to wygodne alternatywy wielokrotnego użytku; pamiętaj o ich dokładnym myciu zgodnie z instrukcją producenta.

Przed i po zmianie środka higienicznego zawsze myj ręce. W pierwszych latach cykle często są nieregularne – to normalne. Na ich przebieg może wpływać także stres, o czym piszemy w artykule stres a okres – jak nerwowość wpływa na miesiączkę. Skonsultuj się z lekarzem, jeśli miesiączki są bardzo bolesne, bardzo obfite (np. musisz zmieniać podpaskę co godzinę) lub trwają dłużej niż tydzień.

Jak hormony wpływają na pot i zapach ciała?

W okresie dojrzewania, pod wpływem hormonów, zaczynają działać gruczoły potowe pod pachami i w okolicach intymnych. Sam pot jest prawie bezwonny, ale gdy zostaje na skórze, rozkładają go bakterie i wtedy pojawia się charakterystyczny zapach. To naturalne i nie świadczy o braku higieny – wymaga jedynie trochę więcej uwagi:

• bierz prysznic codziennie, a dodatkowo po treningu czy wf-ie,
• stosuj dezodorant lub antyperspirant pod pachami – wyłącznie tam, nigdy w okolicach intymnych,
• codziennie zmieniaj skarpetki i bieliznę, a koszulki po każdym spoconym dniu,
• wybieraj ubrania z przewiewnych materiałów.

Skóra, włosy, zęby i paznokcie

Skóra twarzy i trądzik

Gruczoły łojowe pracują intensywniej, więc skóra może się szybciej przetłuszczać, a na twarzy, plecach czy dekolcie mogą pojawiać się wypryski. Myj twarz rano i wieczorem łagodnym preparatem, nie wyciskaj zmian i używaj lekkich, niekomedogennych kosmetyków. Jeśli trądzik jest nasilony lub zostawia ślady, warto pójść do dermatologa.

Włosy

Myj włosy tak często, jak tego potrzebują – w okresie dojrzewania często przetłuszczają się szybciej, więc może być to nawet codziennie. Usuwanie owłosienia pod pachami, na nogach czy w okolicach bikini to Twoja decyzja, a nie obowiązek higieniczny. Jeśli się na to zdecydujesz, używaj czystej, ostrej maszynki i pianki do golenia, aby zmniejszyć ryzyko podrażnień.

Zęby i paznokcie

Szczotkuj zęby dwa razy dziennie pastą z fluorem, używaj nici dentystycznej i pamiętaj o regularnych wizytach u dentysty. Paznokcie przycinaj w miarę potrzeby i dbaj o to, by były czyste.

Jakie kosmetyki do higieny intymnej wybierać?

W okresie dojrzewania skóra bywa bardziej wrażliwa, dlatego im prostsze kosmetyki, tym lepiej:

• wybieraj łagodne płyny do higieny intymnej bez zapachu, barwników i drażniących dodatków,
• unikaj zwykłego, mocno pieniącego się mydła, perfumowanych żeli i chusteczek – mogą wysuszać i podrażniać,
• nie stosuj w okolicach intymnych domowych mieszanek z olejkami eterycznymi, dezodorantów ani pudrów,
• nie używaj samodzielnie kremów przeciwgrzybiczych bez porady lekarza – objawy infekcji mogą mieć różne przyczyny.

Dlaczego higiena osobista w okresie dojrzewania jest tak ważna?

Dobre nawyki chronią przed podrażnieniami, odparzeniami i infekcjami intymnymi. Pomagają też poczuć się pewniej w nowym, zmieniającym się ciele. To również dobry moment, by nauczyć się uważnie obserwować swój organizm i nie wstydzić się pytać o to, co budzi wątpliwości – rodzica, szkolną pielęgniarkę czy lekarza. Pierwsza wizyta u ginekologa nie musi oznaczać badania na fotelu; często jest to po prostu rozmowa. Więcej na ten temat znajdziesz w artykule jak często chodzić do ginekologa.

Najczęściej zadawane pytania

Jak często dziewczyna powinna myć okolice intymne?

Wystarczy raz dziennie, a w czasie miesiączki lub po wysiłku można częściej. Należy myć wyłącznie zewnętrzne okolice intymne, bez wprowadzania środków myjących do pochwy.

Czy biała wydzielina u nastolatki jest normalna?

Tak, przezroczysta lub biaława wydzielina bez nieprzyjemnego zapachu jest naturalna i często pojawia się przed pierwszą miesiączką. Do lekarza warto pójść, gdy zmieni kolor, zapach lub towarzyszy jej świąd czy pieczenie.

Czy nastolatka może używać tamponów?

Tak, tampony mogą stosować także młode dziewczyny. Ważne, by wybierać najmniejszą potrzebną chłonność i zmieniać tampon zgodnie z ulotką, nie rzadziej niż co 8 godzin.

Kiedy dziewczyna powinna pierwszy raz iść do ginekologa?

Warto pójść, gdy pojawiają się niepokojące objawy, np. bardzo bolesne lub nieregularne miesiączki czy nietypowa wydzielina. Jeśli miesiączka nie pojawi się do 15. roku życia, również należy skonsultować się z lekarzem.