Co to jest srom i jak jest zbudowany?
Srom to zewnętrzna, widoczna część żeńskich narządów płciowych. Wiedza o tym, jak jest zbudowany srom i jak wygląda w zdrowym stanie, pomaga dbać o higienę intymną i szybciej zauważyć niepokojące zmiany. W tym artykule wyjaśniamy budowę sromu, jego funkcje oraz najczęstsze dolegliwości tej okolicy.
Co to jest srom?
Srom (łac. vulva) to wszystkie zewnętrzne narządy płciowe kobiety – to, co widać od zewnątrz. W mowie potocznej cała ta okolica bywa nazywana „pochwą”, ale to nieprecyzyjne. Pochwa jest wewnętrznym kanałem łączącym srom z szyjką macicy, a srom to jej zewnętrzne otoczenie: wargi sromowe, łechtaczka, przedsionek pochwy i ujścia cewki moczowej oraz pochwy.
Wygląd sromu jest bardzo różny u różnych kobiet. Wielkość i kształt warg, ich kolor czy asymetria to w większości przypadków indywidualna cecha, a nie problem zdrowotny.
Jak jest zbudowany srom?
W budowie sromu wyróżnia się kilka elementów:
Wzgórek łonowy
Wzgórek łonowy (mons pubis) to zaokrąglone wyniesienie nad spojeniem łonowym, zbudowane głównie z tkanki tłuszczowej. Od okresu dojrzewania pokrywa go owłosienie. Chroni kości łonowe i amortyzuje okolicę podczas współżycia.
Wargi sromowe większe
Wargi sromowe większe (labia majora) to dwa fałdy skóry z tkanką tłuszczową, biegnące od wzgórka łonowego w kierunku krocza. Od zewnątrz są owłosione i zawierają gruczoły potowe oraz łojowe. Ich zadaniem jest ochrona delikatniejszych struktur sromu.
Wargi sromowe mniejsze
Wargi sromowe mniejsze (labia minora) to cienkie, nieowłosione fałdy położone pomiędzy wargami większymi. Są bogato unaczynione i unerwione, dlatego bywają wrażliwe na dotyk. U wielu kobiet wystają poza wargi większe – to całkowicie normalny wariant budowy.
Łechtaczka
Łechtaczka znajduje się w miejscu połączenia warg sromowych mniejszych, powyżej ujścia cewki moczowej. Widoczna jest tylko jej niewielka część – żołądź, częściowo przykryta napletkiem łechtaczki. Większość narządu leży jednak pod skórą: to ciała jamiste i odnogi sięgające w głąb tkanek. Łechtaczka zawiera bardzo dużo zakończeń nerwowych i odgrywa kluczową rolę w odczuwaniu przyjemności seksualnej.
Przedsionek pochwy
Przedsionek pochwy to przestrzeń ograniczona wargami sromowymi mniejszymi. Znajdują się w nim:
- ujście zewnętrzne cewki moczowej – położone poniżej łechtaczki,
- ujście pochwy – poniżej ujścia cewki moczowej, częściowo otoczone błoną dziewiczą lub jej pozostałościami,
- ujścia gruczołów przedsionkowych – m.in. gruczołów Bartholina.
Gruczoły Bartholina
Gruczoły przedsionkowe większe, zwane gruczołami Bartholina, leżą po obu stronach ujścia pochwy, w jego tylnej części. Wydzielają śluz nawilżający przedsionek, szczególnie podczas podniecenia seksualnego. Zablokowanie ich przewodu może prowadzić do powstania torbieli, a zakażenie – do bolesnego ropnia.
Krocze
Krocze to obszar pomiędzy tylnym spoidłem warg sromowych a odbytem. Formalnie nie jest częścią sromu, ale ściśle z nim sąsiaduje i ma znaczenie m.in. podczas porodu.
Jakie funkcje pełni srom?
- Ochronną – wargi sromowe osłaniają ujście pochwy i cewki moczowej przed urazami i zanieczyszczeniami.
- Seksualną – łechtaczka i wargi sromowe są źródłem doznań seksualnych, a gruczoły zapewniają nawilżenie.
- Udział w oddawaniu moczu – w przedsionku znajduje się ujście cewki moczowej.
- Rozrodczą – przez przedsionek i ujście pochwy przebiega droga porodu.
Jak dbać o higienę sromu?
Skóra i błona śluzowa sromu są delikatne, dlatego warto pamiętać o kilku zasadach:
- myj okolice intymne raz–dwa razy dziennie letnią wodą i łagodnym środkiem o odpowiednim pH,
- myj tylko srom – nie stosuj irygacji pochwy bez zalecenia lekarza,
- po skorzystaniu z toalety podcieraj się od przodu do tyłu,
- wybieraj przewiewną, bawełnianą bieliznę,
- unikaj perfumowanych kosmetyków i chusteczek, które mogą podrażniać.
Szczególnie ważne jest wyrobienie dobrych nawyków od najmłodszych lat – więcej przeczytasz w artykule o higienie osobistej w okresie dojrzewania.
Jakie dolegliwości mogą dotyczyć sromu?
Najczęstsze problemy tej okolicy to:
- infekcje – np. grzybica (drożdżyca), która często obejmuje zarówno pochwę, jak i srom, oraz bakteryjne zapalenia mieszków włosowych,
- podrażnienia i alergie kontaktowe – wywołane kosmetykami, środkami do prania, depilacją czy otarciami,
- choroby przenoszone drogą płciową – m.in. opryszczka narządów płciowych i kłykciny kończyste wywoływane przez HPV,
- mięczak zakaźny – choroba wirusowa dająca drobne, cieliste grudki,
- choroby skóry – np. liszaj twardzinowy czy liszaj płaski, objawiające się świądem i zmianą wyglądu skóry,
- torbiel lub ropień gruczołu Bartholina,
- zmiany przednowotworowe i nowotworowe.
Jak wygląda rak sromu?
Rak sromu jest nowotworem rzadkim i występuje najczęściej u starszych kobiet, choć może pojawić się także wcześniej. Do czynników ryzyka należą m.in. zakażenie HPV, palenie tytoniu, osłabienie odporności oraz przewlekłe choroby skóry sromu, takie jak liszaj twardzinowy.
Rak sromu często rozwija się powoli i może być poprzedzony zmianami przednowotworowymi. Niepokojące objawy to:
- uporczywy świąd lub pieczenie, które nie ustępuje po leczeniu,
- guzek, zgrubienie lub brodawkowata zmiana,
- niegojące się owrzodzenie,
- zmiana koloru skóry – zaczerwienienie, odbarwienie lub ciemna plama,
- krwawienie lub wydzielina niezwiązane z miesiączką,
- ból, także podczas współżycia.
Takie objawy mogą mieć wiele łagodnych przyczyn, ale zawsze wymagają oceny ginekologa. Dlatego tak ważne są regularne wizyty w gabinecie ginekologicznym.
Co może oznaczać bardzo ciemny srom?
Ciemniejsza skóra warg sromowych i okolicy intymnej jest najczęściej zupełnie naturalna. Pigmentacja nasila się w okresie dojrzewania, w ciąży i z wiekiem pod wpływem hormonów. Przebarwienia mogą też wynikać z przewlekłego tarcia czy depilacji.
Do lekarza warto zgłosić się wtedy, gdy zmiana koloru pojawiła się niedawno, dotyczy tylko jednego miejsca (np. ciemna plamka lub znamię), szybko się zmienia albo towarzyszą jej świąd, ból czy owrzodzenie. Rzadko ciemna zmiana może być objawem czerniaka lub zmiany przednowotworowej, dlatego nie warto zwlekać z konsultacją.
Najczęściej zadawane pytania
Czym różni się srom od pochwy?
Srom to zewnętrzne narządy płciowe, czyli m.in. wargi sromowe, łechtaczka i przedsionek pochwy. Pochwa to wewnętrzny kanał łączący srom z szyjką macicy.
Czy wystające wargi sromowe mniejsze są normalne?
Tak. Wargi sromowe mniejsze wystające poza wargi większe to częsty i prawidłowy wariant budowy. Konsultacji wymagają jedynie sytuacje, gdy powodują ból, otarcia lub inne dolegliwości.
Czy ciemny kolor sromu jest powodem do niepokoju?
Zwykle nie – ciemniejsza pigmentacja okolic intymnych jest naturalna. Niepokój powinny budzić nowe, zmieniające się lub pojedyncze ciemne plamy oraz zmiany, którym towarzyszą świąd, ból lub owrzodzenie.
Jak często badać okolice sromu?
Srom ogląda ginekolog podczas każdej rutynowej wizyty. Warto też samodzielnie obserwować tę okolicę i zgłaszać lekarzowi wszelkie nowe guzki, owrzodzenia czy uporczywy świąd.
