Czy tabletki antykoncepcyjne powodują trądzik?

Czy tabletki antykoncepcyjne powodują trądzik? Odpowiedź nie jest jednoznaczna: część preparatów hormonalnych może nasilać wypryski, ale wiele dwuskładnikowych tabletek wręcz zmniejsza trądzik i bywa stosowanych w jego leczeniu. Wyjaśniamy, od czego to zależy i co zrobić, gdy po rozpoczęciu antykoncepcji Twoja cera się pogorszyła.

Skąd bierze się trądzik?

Trądzik pospolity to jedna z najczęstszych chorób skóry. Dotyczy przede wszystkim nastolatków, ale u wielu kobiet utrzymuje się lub pojawia także po dwudziestce i trzydziestce. Na jego powstawanie wpływa kilka czynników jednocześnie:

• nadmierna produkcja łoju przez gruczoły łojowe,
• nadmierne rogowacenie ujść mieszków włosowych, przez które pory się zatykają,
• namnażanie się bakterii bytujących na skórze,
• stan zapalny wokół zatkanych porów.

Kluczową rolę odgrywają androgeny, czyli hormony określane jako „męskie”, które występują też u kobiet. To one pobudzają gruczoły łojowe do pracy. Dlatego trądzik często nasila się przed miesiączką, w okresie dojrzewania oraz przy zaburzeniach hormonalnych, np. w zespole policystycznych jajników (PCOS). Znaczenie mają także predyspozycje rodzinne, a u części osób – stres czy niewłaściwa pielęgnacja.

Czy tabletki antykoncepcyjne powodują trądzik?

Wpływ antykoncepcji hormonalnej na skórę zależy przede wszystkim od tego, jakie hormony zawiera dany preparat.

Tabletki dwuskładnikowe

Tabletki dwuskładnikowe zawierają estrogen (najczęściej etynyloestradiol lub estradiol) oraz progestagen. Estrogen zwiększa w wątrobie produkcję białka wiążącego hormony płciowe (SHBG), dzięki czemu we krwi krąży mniej wolnych, aktywnych androgenów. Tabletki hamują też owulację, a tym samym produkcję androgenów w jajnikach. U wielu kobiet efektem jest poprawa stanu cery.

Duże znaczenie ma rodzaj progestagenu:

• niektóre progestageny mają działanie antyandrogenne (np. octan cyproteronu, drospirenon, dienogest, octan chlormadinonu) – preparaty z nimi są często wybierane u kobiet z trądzikiem,
• inne mają słabe działanie androgenne (np. lewonorgestrel) – u części kobiet mogą nasilać wypryski, choć nie dzieje się tak u każdej.

Metody zawierające tylko progestagen

Tabletki jednoskładnikowe (tzw. minipigułki), implant antykoncepcyjny, zastrzyki czy wkładka hormonalna nie zawierają estrogenu, który „równoważy” wpływ progestagenu na skórę. U niektórych kobiet stosujących te metody trądzik może się pojawić lub nasilić.

Trądzik po odstawieniu tabletek

Częstą sytuacją jest pogorszenie cery po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych. Jeśli preparat wcześniej tłumił trądzik, po jego odstawieniu skóra może wrócić do stanu sprzed antykoncepcji, a przejściowo nawet się pogorszyć, zanim hormony się wyrównają.

Warto też pamiętać, że w pierwszych miesiącach przyjmowania nowej tabletki skóra potrzebuje czasu na dostosowanie się. Efekt preparatu – zarówno korzystny, jak i niekorzystny – ocenia się zwykle po około trzech cyklach.

Czy tabletki antykoncepcyjne pomagają na trądzik?

Tak, u wielu kobiet dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne zmniejszają nasilenie trądziku. Szczególnie dobrze sprawdzają się w trądziku związanym z nadmiarem androgenów lub nasilającym się przed miesiączką. Bywają stosowane razem z leczeniem dermatologicznym.

Nie są jednak lekiem dla każdej kobiety. Antykoncepcja hormonalna z estrogenem ma przeciwwskazania, m.in. przebyta zakrzepica, niektóre rodzaje migreny, palenie papierosów po 35. roku życia czy niektóre choroby wątroby. Preparaty z octanem cyproteronu zaleca się zwykle przede wszystkim kobietom z umiarkowanym lub ciężkim trądzikiem, u których inne leczenie nie przyniosło efektu – lekarz indywidualnie ocenia ryzyko zakrzepicy. Wybór tabletki zawsze powinien poprzedzić wywiad i pomiar ciśnienia u lekarza. Więcej o dopasowywaniu antykoncepcji przeczytasz w artykule jak wybrać metodę antykoncepcji.

Co zrobić, gdy po tabletkach pojawił się trądzik?

Przede wszystkim nie odstawiaj tabletek na własną rękę bez zabezpieczenia się inną metodą – grozi to nieplanowaną ciążą. Zamiast tego:

1. Daj organizmowi czas – jeśli zaczęłaś nową tabletkę niedawno, odczekaj około trzech cykli, chyba że zmiany są bardzo nasilone.
2. Porozmawiaj z ginekologiem – może zaproponować preparat z innym progestagenem, np. o działaniu antyandrogennym, albo inną metodę antykoncepcji.
3. Skonsultuj się z dermatologiem – trądzik można leczyć niezależnie od antykoncepcji, np. preparatami miejscowymi z retinoidami, nadtlenkiem benzoilu lub kwasem azelainowym, a w cięższych przypadkach lekami doustnymi.
4. Zadbaj o codzienną pielęgnację – delikatne oczyszczanie skóry dwa razy dziennie, lekkie kosmetyki niekomedogenne, codzienna ochrona przeciwsłoneczna i niewyciskanie zmian.

Jeśli dermatolog zaleci izotretynoinę, pamiętaj, że w czasie leczenia i przez pewien czas po nim konieczna jest skuteczna antykoncepcja, ponieważ lek ten jest silnie szkodliwy dla rozwijającego się płodu.

Kiedy trądzik może świadczyć o zaburzeniach hormonalnych?

Warto zgłosić się do lekarza, jeśli trądzik:

• pojawił się nagle w dorosłym wieku lub jest bardzo nasilony,
• towarzyszy mu nadmierne owłosienie, np. na twarzy lub brzuchu,
• współwystępuje z nieregularnymi miesiączkami,
• idzie w parze z przybieraniem na wadze lub wypadaniem włosów.

Takie objawy mogą wskazywać m.in. na PCOS i wymagają diagnostyki. Regularne wizyty u ginekologa ułatwiają wychwycenie takich problemów – przeczytaj, dlaczego warto regularnie odwiedzać ginekologa, a jeśli dopiero szukasz specjalisty, sprawdź, jak znaleźć dobrego ginekologa.

Najczęściej zadawane pytania

Czy każda tabletka antykoncepcyjna powoduje trądzik?

Nie. Wiele tabletek dwuskładnikowych zmniejsza trądzik, a nasilać go mogą głównie preparaty z progestagenem o działaniu androgennym lub metody zawierające wyłącznie progestagen. Reakcja skóry jest jednak indywidualna.

Po jakim czasie tabletki antykoncepcyjne poprawiają cerę?

Pierwsze efekty pojawiają się zwykle po kilku cyklach, a pełną ocenę skuteczności przeprowadza się najczęściej po kilku miesiącach regularnego stosowania.

Dlaczego po odstawieniu tabletek pojawił się trądzik?

Tabletka mogła wcześniej tłumić skłonność do trądziku. Po jej odstawieniu wpływ androgenów na skórę wraca, a cera często przejściowo się pogarsza – w takiej sytuacji warto skonsultować się z dermatologiem.

Czy mogę sama zmienić tabletkę, jeśli mam trądzik?

Nie, zmianę preparatu zawsze należy uzgodnić z lekarzem. Ginekolog dobierze tabletkę z uwzględnieniem stanu skóry, Twojego zdrowia i przeciwwskazań.