Czego unikać w ciąży? Jedzenie, leki, alkohol, sauna i podróże

W ciąży wiele codziennych nawyków nabiera nowego znaczenia. Ten poradnik zbiera w jednym miejscu to, czego unikać w ciąży: produkty spożywcze, które mogą przenosić groźne bakterie i pasożyty, leki bez konsultacji, alkohol, wysoką temperaturę czy ryzykowne formy podróży. Dzięki temu łatwiej Ci będzie zadbać o bezpieczeństwo swoje i dziecka bez niepotrzebnego stresu.

Bezpieczeństwo żywności w ciąży

W ciąży odporność naturalnie się zmienia, dlatego niektóre zakażenia pokarmowe przebiegają poważniej, a część z nich może zaszkodzić dziecku. Największą uwagę zwraca się na listeriozę, toksoplazmozę i salmonellozę.

Czego nie jeść w ciąży?

• Surowe i niedopieczone mięso – tatar, krwiste steki, surowe wędliny dojrzewające. Mięso powinno być dobrze przegrzane.
• Surowe ryby i owoce morza – sushi z surową rybą, ostrygi. Dotyczy to też ryb wędzonych na zimno, jeśli nie zostały podgrzane.
• Niepasteryzowane mleko i sery z niego – a także sery pleśniowe miękkie, np. typu brie czy camembert, jeśli nie są poddane obróbce cieplnej.
• Surowe jajka – domowy majonez, kogel-mogel, niektóre desery i sosy. Jajka powinny mieć ścięte żółtko i białko.
• Wątróbka i jej przetwory – zawierają bardzo dużo witaminy A, której nadmiar może szkodzić dziecku.
• Duże ryby drapieżne – np. miecznik, rekin, król makreli, które mogą gromadzić rtęć. Inne ryby morskie, zwłaszcza tłuste i mniejsze, są cennym elementem diety.

Higiena w kuchni

Dokładnie myj warzywa, owoce i zioła, szczególnie te jedzone na surowo. Używaj osobnej deski do surowego mięsa, myj ręce po jego dotykaniu i nie przechowuj gotowych dań zbyt długo w lodówce. Jeśli nie masz przeciwciał przeciwko toksoplazmozie, uważaj na pracę w ogrodzie (rób to w rękawiczkach), a kuwetę kota najlepiej powierz komuś innemu.

Kofeina

Nie musisz całkowicie rezygnować z kawy. Najczęściej zaleca się, by nie przekraczać około 200 mg kofeiny dziennie, co odpowiada mniej więcej 1–2 filiżankom kawy. Pamiętaj, że kofeina jest też w herbacie, coli, napojach energetycznych i czekoladzie. Napojów energetycznych lepiej unikać zupełnie.

Alkohol, papierosy i inne używki

Nie istnieje bezpieczna dawka alkoholu w ciąży. Alkohol swobodnie przenika przez łożysko i może uszkadzać rozwijający się mózg oraz inne narządy dziecka. Dotyczy to także piwa, wina i drinków okazjonalnych. Jeśli piłaś alkohol, zanim dowiedziałaś się o ciąży, nie panikuj – po prostu przestań i powiedz o tym lekarzowi.

Równie ważne jest unikanie dymu tytoniowego, także biernego palenia i e-papierosów. Więcej przeczytasz w artykule czy palenie w ciąży szkodzi dziecku. W ciąży nie należy też używać marihuany ani innych substancji psychoaktywnych.

Leki i suplementy w ciąży

Wiele leków jest w ciąży bezpiecznych, ale niektóre mogą szkodzić, zwłaszcza w określonych tygodniach. Zasada jest prosta: nie przyjmuj nic nowego bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą, także leków bez recepty.

• Na ból i gorączkę najczęściej zaleca się paracetamol w najmniejszej skutecznej dawce i przez jak najkrótszy czas.
• Niesteroidowych leków przeciwzapalnych, takich jak ibuprofen czy ketoprofen, nie należy stosować na własną rękę, a w trzecim trymestrze są przeciwwskazane.
• Uważaj na preparaty złożone „na przeziębienie” – często zawierają kilka substancji naraz.
• Zioła nie zawsze są obojętne. Niektóre mogą działać na macicę lub wchodzić w interakcje z lekami.
• Nie odstawiaj samodzielnie leków przyjmowanych na stałe – porozmawiaj o nich z lekarzem.

Informuj każdego lekarza, także dentystę, że jesteś w ciąży. Leczenie zębów w ciąży jest możliwe i wskazane, a lekarz dobierze odpowiednie znieczulenie.

Sauna, gorące kąpiele i wysoka temperatura

Przegrzanie organizmu, szczególnie we wczesnej ciąży, wiąże się z większym ryzykiem niektórych wad rozwojowych. Dlatego zaleca się unikanie sauny, łaźni parowej, jacuzzi i bardzo gorących kąpieli. Ciepły, ale nie gorący prysznic czy kąpiel są w porządku. Wysoką gorączkę warto obniżać i skonsultować z lekarzem.

Wątpliwości budzą też zabiegi kosmetyczne. Część z nich jest w ciąży przeciwwskazana – szczegóły znajdziesz w tekście ciąża a zabiegi medycyny estetycznej.

Podróże w ciąży – na co uważać?

W prawidłowo przebiegającej ciąży podróżowanie zwykle jest możliwe. Za najwygodniejszy moment uważa się drugi trymestr, gdy mdłości zwykle mijają, a brzuch nie jest jeszcze bardzo duży. Przed dłuższym wyjazdem porozmawiaj z lekarzem.

• Samochód – zawsze zapinaj pasy: dolny pas pod brzuchem, na biodrach, górny między piersiami. Rób przerwy co 1–2 godziny, żeby się przejść.
• Samolot – linie lotnicze mają własne zasady dotyczące zaawansowania ciąży, więc sprawdź je przed zakupem biletu. W czasie lotu pij wodę, ruszaj nogami i spaceruj po pokładzie, aby zmniejszyć ryzyko zakrzepicy.
• Kierunek podróży – unikaj rejonów, w których występują choroby groźne dla ciąży (np. wirus Zika lub malaria), a także miejsc z ograniczonym dostępem do opieki medycznej.
• Dokumenty – zabierz kartę ciąży i sprawdź ubezpieczenie zdrowotne za granicą.

Aktywności, z których lepiej zrezygnować

Ruch w ciąży jest bardzo korzystny, ale niektóre sporty niosą ryzyko upadku lub urazu brzucha. Lepiej odłożyć na później sporty kontaktowe, jazdę konną, narciarstwo zjazdowe, wspinaczkę czy nurkowanie z butlą. Unikaj też dźwigania bardzo ciężkich przedmiotów i długotrwałego stania bez przerw.

Chemia domowa i środowisko

Przy sprzątaniu wybieraj łagodne środki, wietrz pomieszczenia i używaj rękawiczek. Remont, malowanie farbami rozpuszczalnikowymi czy kontakt z pestycydami lepiej zostawić innym. Jeśli w pracy masz styczność z substancjami chemicznymi lub promieniowaniem, porozmawiaj o tym z lekarzem i pracodawcą. O swoich prawach w pracy przeczytasz w artykule o czym pamiętać w trakcie ciąży.

Przed każdym badaniem RTG lub tomografią poinformuj personel o ciąży. Badanie USG i rezonans magnetyczny bez kontrastu są uważane za bezpieczne, gdy są medycznie uzasadnione.

Nie popadaj w skrajności

Lista rzeczy, których należy unikać, może wydawać się długa, ale większość zasad sprowadza się do kilku prostych nawyków: dobrze przygotowane jedzenie, brak alkoholu i papierosów, konsultacja leków i umiar w temperaturze. Jeśli coś Cię niepokoi, zapytaj lekarza zamiast szukać odpowiedzi na forach. Na początku ciąży przyda Ci się też nasza lista spraw na pierwszy trymestr.

Najczęściej zadawane pytania

Czy w ciąży można jeść sushi?

Sushi z surową rybą lepiej odłożyć na czas po porodzie. Bezpieczne są wersje z rybą pieczoną, krewetkami gotowanymi lub warzywami, przygotowane w miejscu dbającym o higienę.

Ile kawy można pić w ciąży?

Zwykle przyjmuje się, że do około 200 mg kofeiny dziennie, czyli mniej więcej 1–2 filiżanki kawy. Wlicz w to także herbatę, colę i czekoladę.

Czy kieliszek wina w ciąży zaszkodzi?

Nie ma dawki alkoholu, którą można uznać za bezpieczną w ciąży. Najbezpieczniej całkowicie zrezygnować z alkoholu przez cały okres ciąży.

Czy w ciąży można chodzić do sauny?

Zaleca się jej unikanie, szczególnie w pierwszym trymestrze, bo przegrzanie organizmu może być niekorzystne dla rozwijającego się dziecka.