Co to jest laparoskopia ginekologiczna i kiedy ją wykorzystujemy?

Laparoskopia ginekologiczna to małoinwazyjna metoda diagnozowania i leczenia chorób narządów rodnych, wykonywana przez kilka niewielkich nacięć na brzuchu. Pozwala lekarzowi obejrzeć macicę, jajniki i jajowody od strony jamy brzusznej, a w razie potrzeby od razu przeprowadzić zabieg. Wyjaśniamy, kiedy wykorzystuje się laparoskopię, jak się do niej przygotować i jak wygląda powrót do formy.

Co to jest laparoskopia ginekologiczna?

Laparoskopia to zabieg wykonywany w znieczuleniu ogólnym. Chirurg wykonuje małe nacięcie, zwykle w okolicy pępka, i wprowadza przez nie laparoskop – cienki przyrząd z kamerą. Jamę brzuszną wypełnia się dwutlenkiem węgla, dzięki czemu powłoki brzucha unoszą się i powstaje przestrzeń do pracy. Przez jedno lub kilka kolejnych, kilkumilimetrowych nacięć w podbrzuszu wprowadza się narzędzia chirurgiczne.

Lekarz widzi powiększony obraz narządów na monitorze. Może je dokładnie ocenić, pobrać wycinki, usunąć zmiany chorobowe i przywrócić prawidłowe położenie narządów.

Laparoskopia diagnostyczna i operacyjna

• Laparoskopia diagnostyczna – służy przede wszystkim do ustalenia przyczyny dolegliwości, gdy USG i inne badania nie dały jednoznacznej odpowiedzi.
• Laparoskopia operacyjna – pozwala przeprowadzić zabieg, np. usunięcie torbieli czy ognisk endometriozy.

W praktyce obie formy często się łączą: jeśli podczas diagnostyki lekarz wykryje zmianę, może ją od razu usunąć, o ile wcześniej omówiliście taki zakres zabiegu.

Kiedy wykorzystujemy laparoskopię ginekologiczną? Wskazania

Endometrioza

Laparoskopia pozwala bezpośrednio zobaczyć ogniska endometriozy, pobrać je do badania histopatologicznego i usunąć. Bywa stosowana zarówno w diagnostyce, jak i w leczeniu, zwłaszcza gdy dolegliwości nie ustępują po leczeniu farmakologicznym lub gdy choroba utrudnia zajście w ciążę. Więcej przeczytasz w artykule czym jest endometrioza i jak przebiega jej leczenie.

Torbiele i guzy jajników

To jedno z najczęstszych wskazań. Laparoskopowo usuwa się torbiele, które nie znikają mimo obserwacji, są duże, bolesne lub mają niepokojący obraz w USG. Gdy to możliwe, lekarz usuwa samą zmianę i oszczędza zdrową tkankę jajnika. Dowiedz się więcej z tekstu torbiel jajnika – jak ją wykryć i co robić.

Ciąża pozamaciczna

Laparoskopia jest często metodą z wyboru w leczeniu ciąży pozamacicznej, zwłaszcza jajowodowej. W zależności od sytuacji lekarz usuwa samą ciążę lub fragment albo cały jajowód.

Niepłodność

W diagnostyce niepłodności laparoskopia pozwala ocenić drożność jajowodów (po podaniu barwnika przez szyjkę macicy), wykryć zrosty i endometriozę. Często łączy się ją z histeroskopią, która ocenia wnętrze macicy. O budowie i chorobach jajowodów przeczytasz w artykule czym są jajowody i jakie dolegliwości są z nimi związane.

Inne wskazania

• przewlekły ból miednicy o niejasnej przyczynie,
• zrosty w jamie brzusznej,
• usuwanie mięśniaków macicy położonych na zewnątrz lub w ścianie macicy,
• usunięcie macicy (histerektomia laparoskopowa lub wspomagana laparoskopowo),
• skręt jajnika – stan nagły wymagający szybkiej interwencji,
• wodniaki jajowodów i ropnie przydatków, gdy leczenie zachowawcze nie wystarcza,
• wybrane operacje onkologiczne – w ośrodkach specjalistycznych.

Laparoskopia, histeroskopia i laparotomia – czym się różnią?

Jeśli problem dotyczy wnętrza macicy, np. polipów endometrium, częściej wybiera się histeroskopię.

Jak przebiega laparoskopia krok po kroku?

1. Anestezjolog podaje znieczulenie ogólne – śpisz przez cały czas trwania zabiegu.
2. Zakłada się cewnik do pęcherza moczowego, by pęcherz był pusty i nie przeszkadzał w operacji.
3. Chirurg wykonuje nacięcie przy pępku, wypełnia jamę brzuszną gazem i wprowadza kamerę.
4. Pod kontrolą obrazu wykonuje kolejne małe nacięcia i wprowadza narzędzia.
5. Po zakończeniu zabiegu gaz jest usuwany, a nacięcia zszywa się lub zakleja.

Po wybudzeniu przez kilka godzin jesteś pod obserwacją personelu. Zwykle jeszcze tego samego dnia możesz pić, zjeść lekki posiłek i wstać z łóżka – wczesne uruchomienie zmniejsza ryzyko zakrzepicy.

Zalety laparoskopii

• małe blizny, zwykle ledwo widoczne po wygojeniu,
• mniejszy ból po zabiegu niż po operacji klasycznej,
• krótszy pobyt w szpitalu,
• szybszy powrót do codziennej aktywności,
• mniejsze ryzyko powstawania zrostów i zakażenia rany.

Nie każdą operację można jednak wykonać laparoskopowo. Czasem, ze względu na wielkość zmiany, zrosty po wcześniejszych operacjach lub sytuację w trakcie zabiegu, lekarz decyduje o przejściu na klasyczne cięcie.

Jak przygotować się do laparoskopii?

Przed zabiegiem odbędziesz konsultację z ginekologiem i anestezjologiem. Zwykle trzeba wykonać:

• morfologię krwi, badania krzepnięcia i oznaczenie grupy krwi,
• badanie moczu i inne badania zlecone przez szpital,
• aktualną cytologię,
• EKG i, w razie potrzeby, inne badania zależne od wieku i chorób przewlekłych.

Przez kilka godzin przed zabiegiem nie wolno jeść ani pić – dokładne zalecenia otrzymasz od szpitala. Poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, zwłaszcza przeciwkrzepliwych, i o alergiach. Planowany zabieg wykonuje się zazwyczaj poza miesiączką.

Po laparoskopii – jak wygląda rekonwalescencja?

Po zabiegu diagnostycznym lub niewielkim zabiegu operacyjnym pacjentka często wychodzi do domu tego samego lub następnego dnia. Po rozleglejszych operacjach pobyt w szpitalu może być dłuższy.

W pierwszych dniach możesz odczuwać:

• ból w okolicy nacięć,
• ból barku lub pod żebrami – to typowy efekt gazu podanego do jamy brzusznej, który zwykle mija w ciągu kilku dni,
• wzdęcia i uczucie pełności,
• zmęczenie i niewielkie plamienie z dróg rodnych.

Do lekkich codziennych czynności większość kobiet wraca po kilku dniach, a do pełnej aktywności, w tym intensywnego wysiłku, po kilku tygodniach – zależnie od zakresu operacji. Lekarz powie Ci, kiedy możesz wrócić do pracy, ćwiczeń i współżycia.

Kiedy pilnie zgłosić się do lekarza po zabiegu?

• gorączka lub dreszcze,
• narastający ból brzucha, który nie ustępuje po lekach przeciwbólowych,
• zaczerwienienie, obrzęk lub ropna wydzielina z rany,
• obfite krwawienie z dróg rodnych,
• nudności i wymioty utrzymujące się dłużej niż dobę,
• duszność, ból w klatce piersiowej, obrzęk i ból łydki.

Najczęściej zadawane pytania

Czy laparoskopia jest poważną operacją?

To zabieg w znieczuleniu ogólnym, więc wymaga przygotowania i oceny ryzyka. Jest jednak znacznie mniej obciążający niż operacja klasyczna, a powikłania zdarzają się rzadko.

Ile trwa laparoskopia ginekologiczna?

Laparoskopia diagnostyczna trwa zwykle około pół godziny. Zabiegi operacyjne mogą trwać dłużej, zależnie od rodzaju i zakresu operacji.

Czy po laparoskopii zostają blizny?

Zostają małe, zwykle kilkumilimetrowe blizny – jedna przy pępku i jedna lub kilka w podbrzuszu. Z czasem stają się mało widoczne.

Kiedy po laparoskopii można starać się o dziecko?

To zależy od rodzaju zabiegu. Po laparoskopii diagnostycznej często już w kolejnym cyklu, po operacjach na macicy lub jajnikach lekarz może zalecić dłuższą przerwę.