Choroba tarczycy a donoszenie ciąży

Choroba tarczycy a donoszenie ciąży to temat, który niepokoi wiele kobiet z Hashimoto, niedoczynnością czy nadczynnością tarczycy. Dobra wiadomość jest taka, że przy prawidłowym leczeniu i regularnych badaniach większość z nich rodzi zdrowe dzieci w terminie. Wyjaśniamy, jak tarczyca wpływa na ciążę i o co warto zadbać przed poczęciem oraz w jej trakcie.

Dlaczego tarczyca jest tak ważna w ciąży?

Tarczyca produkuje hormony, które regulują przemianę materii i pracę niemal wszystkich narządów. W ciąży jej zadanie staje się jeszcze ważniejsze. Przez pierwsze tygodnie dziecko nie ma własnej, działającej tarczycy i w całości korzysta z hormonów mamy. Są one niezbędne do prawidłowego rozwoju mózgu i układu nerwowego.

Jednocześnie ciąża zmienia pracę tarczycy. Hormon ciążowy hCG pobudza ją do działania, rośnie zapotrzebowanie na hormony tarczycy i na jod. Zdrowa tarczyca zwykle sama się dostosowuje. Chora może nie nadążyć – i wtedy potrzebne jest wsparcie lekami.

Niedoczynność tarczycy a ciąża

Niedoczynność to stan, w którym tarczyca produkuje za mało hormonów. Najczęstszą przyczyną u młodych kobiet jest autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, czyli choroba Hashimoto.

Jak niedoczynność wpływa na donoszenie ciąży?

Nieleczona lub źle wyrównana niedoczynność tarczycy wiąże się z większym ryzykiem:

• trudności z zajściem w ciążę,
• poronienia, zwłaszcza we wczesnej ciąży,
• porodu przedwczesnego,
• nadciśnienia ciążowego i stanu przedrzucawkowego,
• zaburzeń rozwoju dziecka, w tym rozwoju neurologicznego.

Kluczowe jest słowo „nieleczona”. Gdy poziom hormonów jest prawidłowy, ryzyko istotnie spada.

Objawy niedoczynności w ciąży

Niedoczynność rozwija się zwykle powoli, a jej objawy łatwo pomylić z typowymi dolegliwościami ciążowymi. Mogą to być: nasilone zmęczenie i senność, uczucie zimna, sucha skóra, wypadanie włosów, zaparcia, obrzęki czy spowolnienie i trudności z koncentracją. Dlatego nie warto polegać wyłącznie na samopoczuciu – o stanie tarczycy najwięcej mówią wyniki badań krwi.

Leczenie niedoczynności w ciąży

Podstawą jest lewotyroksyna, czyli syntetyczny odpowiednik hormonu tarczycy. Jest bezpieczna dla dziecka i nie należy jej odstawiać z obawy przed ciążą. Wręcz przeciwnie – po potwierdzeniu ciąży dawka zwykle musi zostać zwiększona. Dlatego jeśli leczysz się na niedoczynność i test ciążowy wyszedł pozytywny, jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym lub endokrynologiem.

W ciąży normy TSH są inne niż poza nią – zwykle niższe. Lekarz będzie kontrolował wyniki co kilka tygodni i w razie potrzeby modyfikował dawkę.

Hashimoto a ciąża

Samo Hashimoto, nawet przy prawidłowym TSH, wymaga w ciąży większej czujności. Obecność przeciwciał przeciwtarczycowych (anty-TPO) sprawia, że tarczyca może gorzej radzić sobie ze zwiększonym zapotrzebowaniem. Lekarz może zlecić częstsze badania TSH, a czasem włączyć leczenie, zanim pojawi się wyraźna niedoczynność.

Nadczynność tarczycy a ciąża

Nadczynność, czyli nadmiar hormonów tarczycy, występuje rzadziej. Najczęściej jest związana z chorobą Gravesa-Basedowa. Nieleczona może zwiększać ryzyko poronienia, porodu przedwczesnego, nadciśnienia i niskiej masy urodzeniowej dziecka.

W leczeniu stosuje się leki przeciwtarczycowe, a ich wybór zależy od etapu ciąży – to decyzja endokrynologa. Leczenie jodem radioaktywnym jest w ciąży przeciwwskazane. Kobiety z chorobą Gravesa-Basedowa, także w przeszłości, powinny mieć oznaczone przeciwciała, które mogą przechodzić przez łożysko i wpływać na tarczycę dziecka.

Warto wiedzieć, że we wczesnej ciąży, zwłaszcza przy bardzo nasilonych wymiotach, może pojawić się przejściowa nadczynność związana z wysokim poziomem hCG. Zwykle mija samoistnie, ale wymaga rozróżnienia z chorobą tarczycy. Więcej o wymiotach ciążowych przeczytasz w artykule mdłości w ciąży – dlaczego się pojawiają i jak im zaradzić.

Planujesz ciążę i chorujesz na tarczycę? Co zrobić wcześniej

• Zbadaj TSH przed staraniami – a przy chorobie tarczycy także FT4 i przeciwciała. Najlepiej zajść w ciążę, gdy wyniki są dobrze wyrównane.
• Porozmawiaj z endokrynologiem – ustalcie plan postępowania po pozytywnym teście, np. o ile zwiększyć dawkę lewotyroksyny.
• Nie odstawiaj leków – przerwanie leczenia jest dla ciąży znacznie bardziej ryzykowne niż jego kontynuacja.
• Zadbaj o jod i kwas foliowy – zapotrzebowanie na jod w ciąży rośnie, dlatego jego suplementację zaleca się większości kobiet. Przy nadczynności tarczycy dawkę jodu zawsze ustal z lekarzem.

Jeśli masz za sobą poronienia lub trudności z zajściem w ciążę, warto również omówić inne czynniki ryzyka, np. wiek. Więcej znajdziesz w tekście ciąża po 35. roku życia.

Badania tarczycy w ciąży

Oznaczenie TSH należy do podstawowych badań wykonywanych na początku ciąży, najlepiej na pierwszej wizycie. U kobiet z chorobą tarczycy kontrola jest częstsza, zwykle co kilka tygodni w pierwszej połowie ciąży. Leki na tarczycę przyjmuj na czczo i w odstępie od preparatów żelaza i wapnia, bo mogą one osłabiać ich wchłanianie. O tym, jakie inne badania czekają Cię w ciąży, przeczytasz w artykule badanie prenatalne – o czym powinnaś pamiętać.

Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem?

• bardzo szybkie lub nierówne bicie serca, drżenie rąk, nagła utrata masy ciała,
• uporczywe wymioty uniemożliwiające jedzenie i picie,
• skrajne zmęczenie, obrzęki, silne bóle głowy lub zaburzenia widzenia,
• krwawienie z dróg rodnych, ból podbrzusza lub regularne skurcze.

Tarczyca po porodzie

Po porodzie zapotrzebowanie na hormony spada, więc kobiety leczone lewotyroksyną zwykle wracają do dawki sprzed ciąży – zawsze po konsultacji z lekarzem. U części kobiet w pierwszym roku po porodzie rozwija się poporodowe zapalenie tarczycy. Jego objawy, takie jak zmęczenie, rozdrażnienie czy obniżony nastrój, łatwo pomylić ze zwykłym przemęczeniem, dlatego warto o nim pamiętać.

Najczęściej zadawane pytania

Czy z Hashimoto można donosić ciążę?

Tak, większość kobiet z Hashimoto donosi ciążę bez powikłań. Warunkiem jest regularne kontrolowanie TSH i odpowiednie leczenie, gdy jest potrzebne.

Czy lewotyroksyna jest bezpieczna w ciąży?

Tak, lewotyroksyna jest bezpieczna i zastępuje hormon, którego brakuje w organizmie. Nie wolno jej odstawiać – w ciąży dawka zwykle wymaga zwiększenia.

Jakie TSH jest prawidłowe w ciąży?

W ciąży zakres prawidłowego TSH jest niższy niż poza nią i zależy od trymestru oraz laboratorium. Swój wynik zawsze omów z lekarzem prowadzącym lub endokrynologiem.

Czy choroba tarczycy mamy przechodzi na dziecko?

Choroby autoimmunologiczne tarczycy mogą występować rodzinnie, ale nie oznacza to, że dziecko na pewno zachoruje. Po porodzie każdy noworodek ma wykonywane badania przesiewowe, m.in. w kierunku wrodzonej niedoczynności tarczycy.