Błędy popełniane podczas stosowania tabletek antykoncepcyjnych
Antykoncepcja hormonalna jest wygodna i bardzo skuteczna, ale tylko wtedy, gdy stosujesz ją prawidłowo. Większość nieplanowanych ciąż u kobiet przyjmujących pigułki wynika z drobnych pomyłek w codziennym stosowaniu. Poznaj najczęstsze błędy popełniane podczas stosowania tabletek antykoncepcyjnych i dowiedz się, jak ich unikać.
Dlaczego prawidłowe stosowanie tabletek jest tak ważne?
Tabletki antykoncepcyjne działają przede wszystkim przez hamowanie owulacji. Aby to działanie było pewne, poziom hormonów w organizmie musi być stały. Każda pominięta dawka, zbyt duże opóźnienie czy zaburzone wchłanianie mogą sprawić, że jajnik „obudzi się” i dojdzie do owulacji.
Najważniejsza zasada brzmi: zawsze sprawdzaj ulotkę swojego preparatu. Tabletki różnią się składem i schematem przyjmowania, a co za tym idzie – zasadami postępowania w razie pomyłki. Poniższe wskazówki mają charakter ogólny i nie zastąpią informacji od producenta ani rozmowy z lekarzem.
Błąd 1: Przyjmowanie tabletek o różnych porach
Najlepiej przyjmować tabletkę codziennie o tej samej porze. Szczególnie ważne jest to przy tabletkach jednoskładnikowych, zawierających tylko progestagen – w ich przypadku dopuszczalne opóźnienie bywa bardzo krótkie, w zależności od preparatu nawet zaledwie kilka godzin.
Jak sobie pomóc? Ustaw przypomnienie w telefonie, połącz przyjmowanie tabletki ze stałą czynnością, np. myciem zębów, i trzymaj opakowanie w widocznym miejscu.
Błąd 2: Brak wiedzy, co zrobić po pominięciu tabletki
Pominięcie tabletki zdarza się każdej. Problemem nie jest sama pomyłka, ale brak reakcji lub panika. Ogólne zasady dla tabletek złożonych wyglądają zwykle tak:
- jeśli od pory przyjęcia minęło niewiele czasu, mieszczącego się w limicie z ulotki, przyjmij zapomnianą tabletkę jak najszybciej, a kolejną o zwykłej porze – ochrona zazwyczaj jest zachowana,
- jeśli limit został przekroczony lub pominęłaś więcej niż jedną tabletkę, ochrona może być osłabiona – przyjmij ostatnią zapomnianą tabletkę, kontynuuj opakowanie i przez kolejne dni stosuj dodatkowo prezerwatywę,
- szczególnie ryzykowne jest pominięcie tabletek na początku opakowania, czyli tuż po przerwie, bo wydłuża się okres bez hormonów,
- jeśli w ostatnich dniach przed pominięciem tabletki dochodziło do stosunku bez dodatkowego zabezpieczenia, skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą w sprawie antykoncepcji awaryjnej.
Liczba dni, przez które trzeba stosować dodatkowe zabezpieczenie, oraz zasady dotyczące przerwy między opakowaniami różnią się w zależności od preparatu. Dlatego warto przeczytać ulotkę jeszcze zanim zdarzy się pomyłka.
Błąd 3: Ignorowanie wymiotów i biegunki
Tabletka musi się wchłonąć, aby zadziałać. Jeśli zwymiotujesz w ciągu kilku godzin po jej przyjęciu, zwykle traktuje się to jak pominięcie dawki – zgodnie z ulotką przyjmij kolejną tabletkę. Podobnie jest przy ciężkiej, wodnistej biegunce trwającej dłużej.
Przy dłuższej infekcji żołądkowo-jelitowej stosuj prezerwatywę do czasu wyzdrowienia i przez okres wskazany w ulotce. W razie wątpliwości zapytaj farmaceutę.
Błąd 4: Niezgłaszanie innych przyjmowanych leków
Niektóre leki i preparaty mogą osłabiać działanie tabletek antykoncepcyjnych, przyspieszając rozkład hormonów w wątrobie. Należą do nich m.in.:
- ryfampicyna i ryfabutyna (stosowane m.in. w leczeniu gruźlicy),
- niektóre leki przeciwpadaczkowe, np. karbamazepina, fenytoina czy topiramat w wyższych dawkach,
- niektóre leki stosowane w leczeniu zakażenia HIV,
- preparaty z dziurawcem, także herbatki i suplementy „na nastrój”.
Z kolei tabletki mogą zmieniać działanie niektórych leków, np. lamotryginy. Dlatego przy każdej wizycie u lekarza, także u dentysty czy specjalisty, oraz przy zakupie leków bez recepty mów, że stosujesz antykoncepcję hormonalną. Wbrew popularnemu przekonaniu większość zwykłych antybiotyków nie wpływa na skuteczność pigułek. Więcej o tym piszemy w artykule mity dotyczące tabletek antykoncepcyjnych.
Błąd 5: Nieprawidłowe rozpoczęcie stosowania
Czy tabletki chronią od pierwszego dnia, zależy od preparatu i momentu rozpoczęcia. Przy pierwszym opakowaniu zwykle zaczyna się w pierwszym dniu miesiączki. Rozpoczęcie w innym dniu cyklu jest możliwe, ale najczęściej wymaga dodatkowej ochrony przez pierwsze dni. Upewnij się u lekarza, jak masz zacząć, zwłaszcza po porodzie, poronieniu lub przy zmianie preparatu.
Błąd 6: Wydłużanie przerwy między opakowaniami
Siedmiodniowa przerwa, a w niektórych preparatach krótsza, to maksimum, a nie minimum. Spóźnienie z rozpoczęciem nowego blistra o dzień czy dwa to jedna z częstszych przyczyn nieplanowanej ciąży. Zaplanuj zakup kolejnego opakowania i wizytę po receptę z wyprzedzeniem.
Błąd 7: Samodzielna zmiana lub odstawianie tabletek
Pierwsze miesiące stosowania bywają okresem adaptacji. Mogą pojawić się plamienia, tkliwość piersi czy nudności, które często ustępują po dwóch–trzech cyklach. Samodzielne odstawienie pigułki w połowie opakowania oznacza utratę ochrony i zwykle krwawienie z odstawienia. Jeśli działania niepożądane się utrzymują, porozmawiaj z lekarzem o zmianie preparatu. Plamienia omawiamy także w tekście co oznacza plamienie zamiast okresu.
Błąd 8: Przekonanie, że tabletki chronią przed infekcjami
Pigułki zabezpieczają wyłącznie przed ciążą. Przed chorobami przenoszonymi drogą płciową chroni prezerwatywa. Nie zapominaj też o regularnych badaniach, w tym cytologii.
Błąd 9: Pomijanie kontroli u ginekologa
Antykoncepcja hormonalna wymaga regularnych wizyt kontrolnych, podczas których lekarz mierzy ciśnienie, pyta o samopoczucie i ocenia, czy preparat jest nadal odpowiedni. Twoje potrzeby zmieniają się z wiekiem, a pojawienie się np. migreny z aurą czy nadciśnienia może oznaczać konieczność zmiany metody. Jeśli rozważasz inne rozwiązanie, zajrzyj do poradnika jak wybrać metodę antykoncepcji.
Kiedy pilnie zgłosić się do lekarza?
Przerwij przyjmowanie tabletek i pilnie szukaj pomocy, jeśli pojawi się:
- ból, obrzęk lub zaczerwienienie jednej nogi,
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej,
- nagły, bardzo silny ból głowy, zaburzenia widzenia lub mowy,
- drętwienie albo osłabienie połowy ciała,
- silny ból brzucha lub zażółcenie skóry.
Najczęściej zadawane pytania
Co zrobić, gdy zapomnę o tabletce antykoncepcyjnej?
Przyjmij ją jak najszybciej i sprawdź w ulotce, czy nie przekroczyłaś dopuszczalnego opóźnienia. Jeśli tak, przez kolejne dni stosuj dodatkowo prezerwatywę, a po niezabezpieczonym stosunku skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Czy antybiotyk osłabia działanie tabletek antykoncepcyjnych?
Większość popularnych antybiotyków nie, ale wyjątkiem jest m.in. ryfampicyna. Zawsze poinformuj lekarza o stosowanej antykoncepcji, a w razie biegunki lub wymiotów postępuj jak przy pominięciu tabletki.
Czy alkohol wpływa na tabletki antykoncepcyjne?
Sam alkohol nie osłabia ich działania. Ryzyko pojawia się, gdy po alkoholu wymiotujesz albo zapominasz o przyjęciu tabletki.
Czy plamienie oznacza, że tabletki nie działają?
Nie zawsze. Plamienia są częste w pierwszych miesiącach stosowania. Jeśli utrzymują się dłużej lub pojawiają się po pominięciu tabletek, skontaktuj się z lekarzem.
