Co oznacza nieregularny okres u dziewczyny?

Raz miesiączka przychodzi po trzech tygodniach, raz po dwóch miesiącach – nieregularny okres u nastolatki to bardzo częsta sytuacja i zwykle nie powód do niepokoju. W pierwszych latach po pierwszej miesiączce cykl dopiero się ustala. Wyjaśniamy, co jest normą, co może oznaczać nieregularny okres u dziewczyny i kiedy warto pójść do ginekologa.

Dlaczego okres u nastolatki bywa nieregularny?

Pierwsza miesiączka pojawia się zwykle między 10. a 15. rokiem życia. To jednak dopiero początek dojrzewania układu, który reguluje cykl – czyli współpracy mózgu, przysadki i jajników. Przez pierwsze lata wiele cykli przebiega bez owulacji, a to oznacza, że krwawienia mogą pojawiać się w nieprzewidywalnych odstępach i mieć różną obfitość.

Zazwyczaj cykl stopniowo się wyrównuje w ciągu około dwóch–trzech lat od pierwszej miesiączki, choć u części dziewczyn trwa to dłużej. Każdy organizm ma swoje tempo.

Jak wygląda prawidłowy cykl u nastolatki?

U młodych dziewczyn za normę uważa się szerszy zakres niż u dorosłych kobiet. W pierwszych latach po pierwszej miesiączce:

• cykl, liczony od pierwszego dnia jednej miesiączki do pierwszego dnia następnej, trwa najczęściej od około 21 do 45 dni,
• krwawienie trwa zwykle do 7 dni,
• długość cyklu może się zmieniać z miesiąca na miesiąc,
• zdarza się, że jeden cykl jest wyraźnie dłuższy od pozostałych.

Warto prowadzić kalendarzyk miesiączek – na papierze lub w aplikacji. Zapisuj daty krwawień, ich obfitość i ewentualny ból. Takie notatki bardzo pomagają, jeśli trzeba będzie porozmawiać z lekarzem.

Co jeszcze może zaburzać cykl?

Oprócz naturalnego dojrzewania nieregularny okres u dziewczyny mogą powodować czynniki, na które warto zwrócić uwagę:

• Stres – egzaminy, problemy w szkole lub w domu, przeprowadzka. Silne emocje mogą opóźnić owulację, a przez to miesiączkę. Więcej przeczytasz w artykule stres a okres – jak nerwowość wpływa na miesiączkę.
• Intensywny sport – bardzo duża aktywność fizyczna, zwłaszcza połączona ze zbyt małą ilością jedzenia, może sprawić, że miesiączki staną się rzadkie lub całkiem znikną.
• Odchudzanie i zaburzenia odżywiania – gwałtowna utrata masy ciała, restrykcyjne diety czy zbyt niska waga to częste przyczyny zaniku miesiączki u nastolatek.
• Nadwaga – nadmiar tkanki tłuszczowej też wpływa na gospodarkę hormonalną.
• Choroby i leki – infekcje, choroby przewlekłe czy niektóre leki mogą chwilowo rozregulować cykl.
• Zmiana trybu życia – podróże, zmiana strefy czasowej, nieregularny sen.

Kiedy nieregularny okres może oznaczać problem zdrowotny?

Choć najczęściej nieregularne miesiączki są elementem dojrzewania, czasem mogą być objawem zaburzeń, które warto zdiagnozować.

Zespół policystycznych jajników (PCOS)

To jedno z najczęstszych zaburzeń hormonalnych u młodych kobiet. Na PCOS mogą wskazywać rzadkie miesiączki, które nie wyrównują się z czasem, a do tego nasilony trądzik, nadmierne owłosienie, np. na twarzy, brzuchu czy plecach, oraz łatwe tycie. U nastolatek rozpoznanie wymaga ostrożności, bo część objawów jest typowa dla okresu dojrzewania. Więcej informacji znajdziesz w artykule zespół policystycznych jajników – charakterystyka.

Choroby tarczycy

Zarówno niedoczynność, jak i nadczynność tarczycy mogą powodować zaburzenia cyklu. Towarzyszą im np. przewlekłe zmęczenie, uczucie zimna lub gorąca, zmiany masy ciała, kołatanie serca.

Hiperprolaktynemia

Podwyższony poziom prolaktyny może sprawiać, że miesiączki stają się rzadkie lub zanikają. Czasem pojawia się wtedy wydzielina z brodawek sutkowych.

Zaburzenia krzepnięcia

Jeśli miesiączki od początku są bardzo obfite, trwają długo, a do tego łatwo pojawiają się siniaki lub krwawienia z nosa czy dziąseł, warto sprawdzić krzepliwość krwi.

Ciąża

Jeśli dziewczyna współżyje, a miesiączka się spóźnia, pierwszym krokiem zawsze powinien być test ciążowy – nawet przy nieregularnych cyklach i stosowaniu zabezpieczenia.

Kiedy iść do ginekologa?

Wizyta u lekarza jest wskazana, jeśli:

• pierwsza miesiączka nie wystąpiła do 15. roku życia,
• po upływie kilku lat od pierwszej miesiączki cykle wciąż są bardzo nieregularne,
• przerwy między miesiączkami są dłuższe niż około 90 dni,
• miesiączki pojawiają się częściej niż co 21 dni,
• regularne wcześniej miesiączki nagle stały się nieregularne lub zanikły,
• krwawienie trwa dłużej niż 7 dni albo jest tak obfite, że trzeba zmieniać podpaskę co godzinę lub częściej,
• ból miesiączkowy uniemożliwia chodzenie do szkoły i nie ustępuje po lekach przeciwbólowych,
• pojawiają się objawy takie jak nasilony trądzik, nadmierne owłosienie czy wydzielina z piersi.

Pilnej pomocy wymaga bardzo obfite krwawienie z zawrotami głowy, bladością, osłabieniem czy omdleniem, a także silny ból brzucha, zwłaszcza z gorączką lub przy podejrzeniu ciąży.

Jak wygląda wizyta i diagnostyka?

Pierwsza wizyta nie musi oznaczać badania na fotelu. Lekarz przede wszystkim rozmawia, pyta o cykl, styl życia i choroby w rodzinie, mierzy, waży i ocenia przebieg dojrzewania. W razie potrzeby zleca badania krwi, np. hormonów tarczycy, prolaktyny czy morfologię, oraz USG. U dziewczyn, które nie współżyły, USG wykonuje się zwykle przez powłoki brzuszne. Warto wybrać lekarza, który ma doświadczenie w pracy z młodymi pacjentkami – więcej przeczytasz w tekście ginekolog dziecięcy – czym się zajmuje i kiedy umówić córkę na wizytę.

Jak wspierać regularny cykl?

• jedz regularnie i różnorodnie, nie stosuj restrykcyjnych diet,
• ruszaj się, ale z umiarem i z odpowiednią ilością jedzenia,
• dbaj o sen i czas na odpoczynek,
• szukaj sposobów na rozładowanie stresu i rozmawiaj o swoich problemach z kimś zaufanym.

Najczęściej zadawane pytania

Ile lat po pierwszej miesiączce okres może być nieregularny?

Najczęściej cykl wyrównuje się w ciągu około dwóch–trzech lat, choć u części dziewczyn trwa to dłużej. Jeśli po tym czasie nadal jest bardzo nieregularny, warto skonsultować się z lekarzem.

Czy nastolatka może nie mieć okresu przez dwa miesiące?

W pierwszych latach po pierwszej miesiączce zdarza się to dość często. Jeśli dziewczyna współżyje, trzeba wykonać test ciążowy, a przerwa dłuższa niż około trzy miesiące wymaga wizyty u lekarza.

Czy tabletki antykoncepcyjne wyregulują okres?

Tabletki sprawiają, że krwawienia pojawiają się regularnie, ale nie leczą przyczyny zaburzeń. Dlatego przed ich włączeniem lekarz powinien najpierw wyjaśnić, skąd biorą się nieregularne miesiączki.

Czy z nieregularnym okresem trzeba iść do ginekologa?

Nie zawsze od razu, bo w okresie dojrzewania to częste zjawisko. Wizyta jest jednak wskazana, gdy pojawiają się objawy alarmowe opisane wyżej lub gdy coś Cię niepokoi.