Pierwsze dni karmienia noworodka – poradnik dla mamy

Pierwsze dni karmienia noworodka to czas nauki – zarówno dla Ciebie, jak i dla dziecka. Piersi dopiero rozkręcają produkcję mleka, maluch uczy się ssać, a Ty poznajesz jego sygnały głodu. Podpowiadamy, jak wygląda karmienie piersią po porodzie, co jest normalne, a kiedy warto poprosić o pomoc położną lub doradcę laktacyjnego.

Dlaczego karmienie piersią jest tak ważne?

Światowa Organizacja Zdrowia i towarzystwa pediatryczne zalecają, by karmienie piersią rozpocząć jak najwcześniej po porodzie, przez pierwsze miesiące życia karmić dziecko wyłącznie piersią, a później kontynuować karmienie równolegle z rozszerzaniem diety. Mleko mamy dostarcza dziecku składników odżywczych w idealnych proporcjach, a także przeciwciał wspierających jego odporność. Karmienie sprzyja też obkurczaniu się macicy po porodzie i budowaniu bliskości.

Każda mama i każde dziecko są jednak inni. Jeśli karmienie piersią nie jest możliwe lub wymaga wsparcia mlekiem modyfikowanym, nie świadczy to o tym, że jesteś gorszą mamą. Najważniejsze, by dziecko było najedzone, a Ty – zaopiekowana.

Pierwsza godzina po porodzie

Jeśli stan Twój i dziecka na to pozwala, noworodek zostaje położony na Twoim brzuchu lub klatce piersiowej, skóra do skóry. Taki kontakt pomaga mu się ogrzać, uspokoić i wyzwala naturalne odruchy poszukiwania piersi. Wiele dzieci samo przesuwa się w stronę brodawki i zaczyna ssać w ciągu pierwszej godziny. Kontakt skóra do skóry jest możliwy także po cesarskim cięciu – zapytaj o niego personel.

Siara – pierwsze mleko

W pierwszych dniach piersi wytwarzają siarę (łac. colostrum) – gęstą, żółtawą wydzielinę. Jest jej niewiele, ale to w pełni wystarcza, bo żołądek noworodka jest na początku bardzo mały. Siara jest bogata w przeciwciała i składniki ochronne, a także ułatwia oddanie pierwszej smółki.

Zwykle po kilku dniach od porodu następuje tzw. nawał mleczny – piersi stają się pełniejsze, cięższe i cieplejsze, a mleko zmienia kolor na jaśniejszy. U niektórych kobiet, np. po cesarskim cięciu lub trudnym porodzie, może to nastąpić nieco później.

Jak często karmić noworodka?

W pierwszych tygodniach noworodek je często – zwykle co najmniej 8 razy na dobę, a nierzadko częściej, także w nocy. Najlepiej karmić na żądanie, czyli odpowiadać na sygnały dziecka, a nie patrzeć na zegarek. Wczesne sygnały głodu to:

• wybudzanie się i poruszanie głową,
• otwieranie buzi, wysuwanie języka,
• szukanie piersi, obracanie główki,
• wkładanie rączek do buzi, cmokanie.

Płacz to późny sygnał głodu – zdenerwowane dziecko trudniej przystawić. Zdarzają się też okresy bardzo częstego karmienia, tzw. karmienia grupowe, zwłaszcza wieczorem. To normalne i pomaga piersiom dostosować produkcję do potrzeb malucha.

Jeśli noworodek jest bardzo śpiący, żółtaczkowy lub urodził się przedwcześnie, może wymagać budzenia do karmienia – ustal to z położną lub pediatrą.

Jak prawidłowo przystawić dziecko do piersi?

Dobre przystawienie to klucz do skutecznego karmienia i zdrowych brodawek. Zwróć uwagę, by:

• brzuszek dziecka był zwrócony do Twojego ciała, a ucho, bark i biodro tworzyły jedną linię,
• buzia była szeroko otwarta, a dziecko obejmowało ustami nie tylko brodawkę, ale też dużą część otoczki,
• wargi były wywinięte na zewnątrz, a bródka przylegała do piersi,
• słychać było połykanie, a nie cmokanie czy mlaskanie.

Na początku możesz czuć dyskomfort przy przystawianiu, ale karmienie nie powinno boleć przez cały czas jego trwania. Silny ból, pękające czy krwawiące brodawki to sygnał, że przystawienie wymaga korekty. Wypróbuj różne pozycje – klasyczną, spod pachy (wygodną po cesarskim cięciu) lub na leżąco.

Skąd wiesz, że dziecko się najada?

Nie widzisz, ile mleka wypija maluch, ale możesz obserwować:

• pieluszki – liczba mokrych i brudnych pieluch rośnie z dnia na dzień; po nawale mlecznym zwykle jest ich kilka na dobę, a smółka zmienia się w żółty stolec,
• zachowanie – po karmieniu dziecko jest odprężone, rączki się rozluźniają,
• masę ciała – w pierwszych dniach noworodek fizjologicznie traci na wadze, a potem zaczyna ją odzyskiwać; ocenia to położna i pediatra.

Najczęstsze trudności w pierwszych dniach

Bolesne brodawki

Najczęściej wynikają z nieprawidłowego przystawienia. Pomocne jest wietrzenie brodawek i smarowanie ich kroplą własnego mleka lub specjalnym preparatem. Jeśli ból nie mija, poproś o ocenę przystawienia i sprawdzenie, czy dziecko nie ma np. skróconego wędzidełka języka.

Nawał i obrzęk piersi

Częste karmienie to najlepszy sposób, by złagodzić nawał. Przed karmieniem pomaga ciepło i delikatne odciągnięcie odrobiny mleka, by zmiękczyć otoczkę, a po karmieniu – chłodne okłady.

Zastój i zapalenie piersi

Bolesne, zaczerwienione miejsce na piersi może oznaczać zastój. Jeśli dołączają się gorączka, dreszcze i objawy podobne do grypy, skontaktuj się z lekarzem lub położną. Nie przerywaj karmienia na własną rękę.

Gdzie szukać wsparcia?

Nie musisz radzić sobie sama. Pomocy szukaj u:

• położnej na oddziale – poproś, by pokazała Ci przystawianie,
• położnej środowiskowej – odwiedza Cię w domu po wyjściu ze szpitala,
• doradcy laktacyjnego – specjalisty od karmienia piersią, który pomoże przy bólu, małej ilości mleka czy problemach z ssaniem,
• pediatry – gdy martwi Cię przyrost masy ciała lub zdrowie dziecka.

Pamiętaj też o sobie: jedz regularnie, pij do pragnienia i odpoczywaj, kiedy tylko możesz. Więcej wskazówek znajdziesz w artykule jak dbać o siebie po porodzie, a gdy poczujesz się na siłach, zajrzyj do tekstu o powrocie do formy po urodzeniu dziecka.

Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem?

• dziecko jest bardzo senne, trudno je wybudzić do karmienia lub nie chce ssać,
• ma mało mokrych pieluch, ciemny mocz lub suche usta,
• żółtaczka szybko się nasila lub obejmuje coraz większą część ciała,
• noworodek ma gorączkę, wymiotuje chlustem lub jest wiotki,
• u Ciebie pojawia się wysoka gorączka, silny ból piersi lub ropna wydzielina z brodawki.

Najczęściej zadawane pytania

Czy siara wystarczy noworodkowi?

Tak. Siary jest niewiele, ale u zdrowego, donoszonego noworodka zwykle w pełni pokrywa jego potrzeby w pierwszych dniach, dopóki nie pojawi się nawał mleczny.

Ile powinno trwać jedno karmienie?

Nie ma sztywnej normy – jedno dziecko je kilka minut, inne dłużej. Ważniejsze od czasu jest skuteczne ssanie i połykanie oraz zadowolenie dziecka po karmieniu.

Czy trzeba podawać noworodkowi wodę?

Nie. Dziecko karmione wyłącznie piersią nie potrzebuje dodatkowych płynów – mleko mamy zaspokaja zarówno głód, jak i pragnienie.

Czy mogę karmić piersią po cesarskim cięciu?

Tak. Po cesarskim cięciu karmienie piersią jest jak najbardziej możliwe. Pomocne bywają pozycje, które nie uciskają rany, np. spod pachy lub na boku.